در بحارالانوار آمده است :
وَ إنْ كُنْتُ مِنَ الأشْقِياءِ فَامْحنى مِنَ الأشْقياءِ وَ اكْتُبْنى مِنَ السُّعداء ، فَانَّكَ قُلْتَ فى كِتابِكَ الْمُنزَل عَلى نَبِيِّكَ صَلَواتُك عَلَيْه وَ آله : يَمْحُو اللّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ امُّ الْكِتاب ؛
و اگر از بدبختانم ، مرا از زمره آنان محو و در بين نيكبختان جايگزين فرما . زيرا ، تو در كتاب خود كه بر پيامبرت صلىاللهعليهوآله نازل شده فرمودهاى : خداوند هر چه را بخواهد محو يا برقرار مىدارد و كتاب اصلى نزد اوست . « 1 »
قرطبى نيز ، در ذيل روايتى كه از صحيح بخارى و مسلم آورده ، بر اين معنى استدلال كرده است ، روايت مىگويد :
رسول اكرم صلىاللهعليهوآله فرمود :
مَنْ سَرَّهُ أنْ يُبْسَطَ لَهُ فى رِزْقِه وَ يُنْسَأَلُه فى أثَرِه - أجَلِهِ - فَلْيَصِلْ رَحِمَه ؛
كسى كه از وسعت روزى و زيادتى عمر خشنود مىگردد ، به خويشاوند خود نيكى نمايد . « 2 »
و از ابن عباس نقل كرده كه او در جواب كسى كه پرسيد : چگونه در عمر و اجل زيادتى مىشود ؟ گفت : خداى عز و جل فرموده :
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضى أَجَلًا وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ؛
او كسى است كه شما را از گل آفريد ، سپس مدتى مقرر داشت ، و اجل حتمى نزد اوست . « 3 »
ابن عباس گفت : « اجل اول در آيه اجل بنده از تولد تا مرگ است ، و اجل دوم - يعنى آنچه نزد خداست - از زمان مرگ تا قيامت است كه در برزخ به سر مىبرد ، و كسى جز خدا آن را نمىداند . پس ، اگر بندهاى از خدا بترسد و صله رَحِم به جاى آورد ، خداوند هر چه بخواهد از عمر برزخى او كاسته و به عمر اولش مىافزايد ، و اگر نافرمانى كند و قطع رحم نمايد ، خداوند هر چه بخواهد از عمر دنيايىاش كاسته و به عمر برزخىاش
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 98 ، ص 162 .
( 2 ) . صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 34 ؛ كتاب الادب باب 12 و 13 ، و صحيح مسلم ، ص 1982 ، حديث 20 و 21 از باب صله رحم و مسند احمد ، ج 3 ، ص 247 و 266 و ج 5 ، ص 76 .
( 3 ) . سوره انعام ، آيه 2 .