شهرآشوب و أجاز له روايته ثم شهرآشوب قرأه على مصنفه أبيجعفر محمد بن الحسن الطوسي و قرأه جدّي مرة ثانية . )
مىبينيد كه شيخ فخرالدين محمد ، اين كتاب را از دو طريق ( درسا بعد درس ) تا برسد به مؤلف ، اجازه داده است . يعنى كتاب را دو بار بر دو استاد خوانده و هر استاد نزد استادان ديگر خوانده تا برسد به مؤلف .
2 . يك روايت ديگر ، اجازهاى است از مرحوم مجلسى بر كتاب كافى كه آن را در اينجا مىآوريم . اين نسخه از كتاب كافى در كتابخانه آستان قدس رضوى است . من قسمتى از اجازه را برايتان مىآورم :
بسم اللّه الرحمن الرحيم . . . . ( وفقه اللّه تعالى للارتقاء على أعلى مدارج الكمال فى العلم و العمل ، . . . سماعا و تصحيحا و تدقيقا و ضبطا في مجالس آخرها خامس عشر شهر جمادى الأولى من شهور سنة ثلاثة و ثلاثون بعد الألف من الهجرة . )
و در جاى ديگر در اجازه بعدى مىفرمايد :
أنهاه المولى الفاضل البارع الذكى الألمعي ، مولانا محمد شفيع التويسركاني ، سماعا تصحيحا تدقيقا ضبطا في مجالس آخرها بعض أيام شهر ذىالقعدة سنة ثلاث و ثمانين بعد الألف من الهجرة .
يعنى همين طور كه كتاب كافى را تا هر جا مىخوانده ، استادِ مُجيز براى او ( در حاشيه همان كتاب ) ، اجازهاى مىنوشته است . بعد مىفرمايد :
أجزت له - دام تأييده - أن يروي عنّي كلَّ ما صحت لي روايته و إجازته بأسانيدي المتصلة إلى أصحاب العصمة . . . .
اجازه روايتى نزد علماى گذشته ما ، مانند اجازه اجتهاد امروز است . اين طور نبوده كه ( از جمله مثل خودم كه از شيوخ : مرحوم شيخ آقا بزرگ و مرحوم جدم ، اجازه روايتى دارم و گاهى هم اجازه روايتى مىدهم ) ، با يك تعبير كلى بگويند « أجزت له أن يروى عنى ما صحت لى روايته . » نه ؛ بلكه آنچه درست بر مُجيز خوانده شده بود ، مىگفت اين را من اجازه دادم ( و اجازهام از طريق فلان و فلان است ، تا به مؤلف كتاب مىرسد . )
اين ، شيوه علماى ما در علم روايت در گذشته بوده است ؛ ولى از زمانى كه جدال بين اخباريها و اصوليها پيش آمد ، بيشتر كار ما شده است غور و تحقيق در احاديث فقهى .
على مائدة الكتاب والسنة ( بر گستره كتاب و سنت ) ( فارسى ) — صفحة 243
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٢٤٣