مقتضاى آن اين است كه بخشى از خيبر با زور و بخشى از آن با مصالحه فتح شده باشد ، و با اين تحليل جمع ميان روايات مختلف ممكن مىگردد . » « 1 »
و قاضى ماوردى و قاضى ابويعلى گويند : « پيامبر از اين قلعههاى هشتگانه سه قلعهى : « كتيبه و وطيح و سلالم » را مالك گرديد ؛ كتيبه را به جاى خمس غنايم گرفت و وطيح و سلالم از ( ما أَفاءَ اللَّهُ عَليه » بودند ، چون آن دو را با مصالحه فتح كرد ، و اين قلعههاى سهگانه از طريق « فىء » و « خمس » خالصهى رسول خدا ( ص ) گرديدند . » « 2 »
مؤلف گويد : مؤيد گفتار آنها اين است كه سهام رسول خدا ( ص ) در خيبر 18 سهم بود و سهام ساير مسلمانان حاضر در خيبر نيز 18 سهم ، و مقتضاى آن اين است كه بخشى از خيبر از ( ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِه ) باشد كه بدون نبرد فتح شده ، و اينها به سهم خمس غنايمى كه از راه نبرد به دست آمده اضافه شده و مجموع سهام پيامبر را مساوى مجموع سهام مسلمانان كرده است .
ه - فدك :
ياقوت حموى گويد : « فدك قريهاى در حجاز است كه فاصله آن تا مدينه دو روز راه است ، و گفته شده : سه روز ، و در آن چشمهاى جوشان و نخلهاى فراوان است . » . « 3 »
رسول خدا ( ص ) هنگامى كه در خيبر و يا در حال بازگشت از آن بود ، كسانى را به سوى مردم « فدك » فرستاد و آنها را به اسلام فراخواند كه نپذيرفتند ؛ « 4 »
هامش
( 1 ) . وفاء الوفاء ، ص 1210 .
( 2 ) . احكام السطانيه ماوردى ، ص 171 ، احكام السلطانيه ابويعلى ، ص 184 - 185 ، و الأموال ابوعبيد ، ص 56 .
( 3 ) . معجم البلدان ، مادّه « فدك » .
( 4 ) . فتوح البلدان ، ج 1 ص 31 و 32 - 34 . احكام السلطانيه ماوردى ، ص 170 ، و ابويعلى ، ص 185 . .