جانشينان رسولخدا ( ص ) در مدينه به هنگام جنگ ها
در سال دوم هجرى :
رسولخدا ( ص ) در ماه صفر سال دوم هجرى اجازه جنگيدن يافت و با مهاجران راه را بر كاروانى از قريش ببست و تا « ودّان و ابواء » « 1 » پيش رفت و در اين سال افراد زير را ، به گاه عزيمت به جنگ ، جانشين خود در مدينه گردانيد :
نخست - در مدت پانزده روز كه از مدينه به دور بود « سعدبن عباده خزرجى » را جانشين خود قرار داد .
دوم - در غزوه « بواط » « 2 » در ماه ربيع الاول « سعدبن معاذ اوسى » را جانشين خود گردانيد .
سوم - در غزوهاى كه براى يافتن « كرزبن جابر فهرى » برون شد « زيدبن حارثه » آزاد كرده خود را به جانشينى برگزيد و تا « صفوان » « 3 » پيش رفت . ولى او را نيافت - كرز احشام مدينه را به غارت برده بود .
چهارم - در غزوه « ذوالعشيره » كه براى بستن راه بر كاروانى از قريش ، از مدينه خارج گرديد ، « ابوسلمه مخزومى » را جانشين خود قرار داد . جنگ بدر پس از بازگشت اين كاروان از شام اتفاق افتاد . « 4 »
پنجم - در غزوه « بدر كبرى » كه نوزده روز از مدينه غايب بود ، « ابناممكتوم »
هامش
( 1 ) - ابواء قريه ايست در بيست و سه ميلى مدينه كه قبر « آمنه » مادر رسولخداص در آنجاست . و « ودّان » قريه ايست كه تا « جُحفه » يك روز راه و تا ابواء شش ميل است . ( معجم البلدان )
( 2 ) - بواط از كوههاى جهينه در مسير شام است و فاصلهاش تا مدينه حدود نود ميل - هر ميل چهار هزار ذراع - است .
( 3 ) - صفوان بيابانى نزديك بدر است .
( 4 ) - ذوالعشيرة نزديك ينبع حدود صد ميلى مدينه است . و ابوسلمه ، عبداللّهبن عبد الاسد ، پسر عمه رسولخدا بود كه ابتدا به حبشه و سپس به مدينه هجرت نمود و در بدر حاضر و در احد شركت و از اثر آن وفات نمود . شرح حالش در اسد الغابه آمده است .