پس از آن صحابه ( رض ) در نواحى و شهرها و مرزها پراكنده شدند و به جنگها و فتوحات و فرمانداريها و قضاوت و حكومت پرداختند و هر يك در محل سكناى خويش آنچه را از پيامبر خدا ( ص ) دريافته بود انتشار داد و به فتوا و پاسخ سؤالات براساس يافتههاى خود از رسول خدا ( ص ) پرداخت . آنان جان خويش را با حسن نيت و قصد قربت وقف آموزش احكام و فرايض و سنن و حلال و حرام خدا به مردم كردند تا آنگاه كه خداى عزوجل ايشان را فراخواند و روحشان را دريافت نمود ، كه رضوان و رحمت و آمرزش خدا بر همگى آنان باد . » . « 1 »
و ابنعبد البرّ در مقدمه كتابش « الاستيعاب » گويد : « عدالت صحابه همگى ثابت شده است » . « 2 » او سپس - همانگونه كه از قول رازى آورديم - به بيان آيات و روايات وارد در حق مؤمنان آنها مىپردازد .
و ابناثير در مقدمه كتابش « أسد الغابه » گويد : « . . . سنت هايى كه تفصيل احكام و شناخت حلال و حرام و ساير امور دين بر مدار آنهاست ، تنها زمانى ثابت مىشود كه رجال اسناد و راويان آنها شناخته شده باشند و مقدم بر همه ، اصحاب رسول خدا ( ص ) هستند ، كه اگر كسى آنان را نشناسد ، نادانى اش نسبت به ديگران بيشتر و انكارش فزونتر است . پس ، شايسته آن است كه انساب و احوال ايشان به خوبى شناخته شود . « صحابه » پيامبر ( ص ) با ساير راويان در همه اين موارد مشتركند ، مگر در جرح و تعديل . زيرا آنان همگى عادلند و ايراد و اشكال بر آنها ممنوع است . » . « 3 »
هامش
( 1 ) - تقدمة المعرفة لكتاب الجرح و التعديل ، ص 7 - 9 .
( 2 ) - الاستيعاب فى اسماء الاصحاب تأليف حافظ ابوعمر يوسفبن عبداللّهبن محمدبن عبدالبرّ نمرى قرطبى مالكى متولد 363 و متوفاى 463 ه - . عبارت او را از حاشيه كتاب « الاصابه » آورديم .
( 3 ) - اسد الغابه فى معرفة الصحابه ، تاليف ابوالحسن عزّالدين على بن محمدبن عبدالكريم جزرى معروف به ابناثير متوفاى 630 ه - ، ج 1 ص 3 .