اشاره كرديم . در بحث بعد انگيزه اصلى و علت حقيقى اختلافات ، يعنى دو عنوان آتى را مورد بررسى قرار مىدهيم :
1 - استكبار مخلوقات در طول تاريخ
2 - نياز سلطه حاكم در اين امت به ارائه چهره خاصّى از پيشوايان انسانيت كه با چهره فرو رفته در شهوات خودشان تناقض نداشته باشد . كه بيان آن چنين است :
الف - اولين انگيزه حقيقى در پيدايش اختلاف
در ابتداى خلقت :
خداوند سبحان در بيان داستان ابليس و سجده نكردنش بر آدم ( ع ) مىفرمايد :
1 - «
قالَ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ . قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ . . .
» « 1 »
« فرمود : اى ابليس ! چه مانعت شد كه بر آنچه به دست قدرت خود آفريدم سجده كنى ؟ ! استكبار ورزيدى يا از برترينها بودى ؟ ! گفت : من از او بهترم . . . »
2 - «
قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ
» « 2 »
« گفت : من كسى نيستم كه براى بشرى سجده كنم كه او را از گِل خشكيده برگرفته از گِل بدبو آفريدى ! »
آرى ، ابليس در ابتدا به درازاى عمر فرشتگان ، خداى سبحان را به وحدانيت و يگانگى و بىشريك بودن عبادت كرد . سپس براى آدم ، صفىّ و برگزيده خدا در عصر خويش ، سر فرود نياورد و او را كوچك شمرد و آن شد كه شد .
هامش
( 1 ) - ص / 75 - 76 .
( 2 ) - حجر / 33 .