بودند . مسلمانان پيش از آن در آن مكان سكونت نكرده بودند .
وى در آنجا مسجدى بر فراز تپهء دژ بساخت ، و سپس با لشكر خود به غزاى دژ سنان رفت و آن را بگشود . آنگاه يزيد بن حنين طائى انطاكى را گسيل داشت كه او حملاتى انجام داد ، و سپس نزد وى بازگشت .
ابو الخطاب ازدى گويد : نخستين كس در اسلام كه دژ مصيصه را بنا كرد عبد الملك بن مروان بود كه در سال هشتاد و چهار به دست پسر خود عبد الله بن عبد الملك آن دژ را بر پايه قديمىاش بساخت . بناى اين دژ و گماردن پادگانى بر آن در سال هشتاد و پنج فرجام يافت . در اين دژ كليسايى بود كه به انبار غله بدل شد و همه ساله طالعههايى از انطاكيه به آن محل آمده زمستان را در آنجا مىگذرانيدند ، و سپس باز مىگشتند . شمار اين طالعهها بين هزار و پانصد تا دو هزار تن بود . و نيز گفت كه عمر بن عبد العزيز به سفر رفت و به قلعهء مصيصه رسيد و خواست كه آن را خراب كند و نيز دژهاى ميان آن نقطه و انطاكيه را ويران سازد ، و مىگفت : نمىخواهم روميان اهل اين دژها را در محاصره گيرند .
ولى مردم به وى گفتند : سبب ساختن دژ آن بوده است كه اهل آنها روميان را از انطاكيه دور نگاه دارند ، و اگر آن قلاع را خراب كند ، در برابر دشمن مانعى پيش از انطاكيه به جاى نخواهد ماند . پس از اين كار منصرف شد و براى اهل آن ناحيه مسجد جامعى در كفربيّا بنا كرد و آب انبارى در آن بساخت ، كه نامش بر آن نوشته بود . آن مسجد كه به نام مسجد دژ خوانده مىشد ، در عهد خلافت المعتصم ويران شد . گويد كه سپس هشام بن عبد الملك ربض را بنا كرد و مروان بن محمد ، الخصوص را در شرق جيحان بساخت و ديوارى بر آن كشيد و دروازهيى چوبين بر آن قرار داد و خندقى حفر كرد . چون ابو العباس به خلافت رسيد ،
فتوح البلدان ( فارسى ) — صفحة 240
مساهمون: أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري )
ص٢٤٠