اطالهء كلام ذكر نشد ، اين نكته به دست مىآيد كه صحابه ، سنگريزهها را به خاطر پاك كردن خاك يا غبار از آنها مسح مىكردند و يا اينكه آنها را مسح كرده و دست مىزدند تا همسطح شده و مناسب براى سجده شوند و يا اينكه به جهت زير و رو كردن و جابهجا كردن ، آنها را مسح مىكردند .
در روايات متعدّدى از فوت كردن محلّ سجده نهى شده است ، در حالى كه در باب مسح و دست كشيدن محلّ سجده ، براى يك مرتبه ، اجازه داده شده است .
روايتى از ابو هريره در ارتباط با امر به مسح و دست كشيدن بر سنگريزهها به منظور تسطيح و صاف نمودن محلّ سجده ، نقل شده است كه عبارت آن چنين است : هرگاه يكى از شما براى نماز بپاخاست ، جايگاه سجده را صاف و هموار كند و فوت كردن محلّ سجده را تا هنگام سجده نگه ندارد تا اينكه هنگام سجده رفتن فوت كند [ يعنى اين كار را قبلا انجام دهد ] ، هرگاه يكى از شما بر سنگى داغ سجده كند ، بهتر از سجده بر محلى است كه به آن فوت شده باشد « 1 » .
امّا مسح و جابهجايى سنگريزهها ، در روايات از اين عمل نهى شده است و چه بسا نهى تحريمى نباشد بلكه نهى تنزيهى و كراهتى باشد .
از آنچه تا كنون بيان شد ، روشن مىشود كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم و اصحاب آن حضرت ، بر زمين سجده مىكردند و سختيها و ناراحتيهاى ناشى از گرما و سرما را تحمل كرده و اين مشقّت و سختى را با جابهجا كردن سنگريزهها و مسح محلّ سجده ، بر طرف مىنمودند .
راه سوّم
از ديگر راههاى بر طرف كردن مشكلات سجده بر زمين در هنگام گرما و
هامش
( 1 ) - كنز العمّال ، ج 7 ، ص 325 . وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 975 .