و نشنيدم كه كسى از اصحاب ما غير از زراره و ابن بكير ، به اين كيفيت نماز بخواند « 1 » .
ظاهر روايت ابن عبّاس نيز اين معنا را تأييد مىكند آنجا كه وى در احتجاج خود با خوارج مىگويد : هنگامى كه خوارج براى راه انداختن شورشى بر ضدّ امام عليه السّلام اجتماع كرده و گرد هم جمع شدند ، مردم يكى پس از ديگرى خدمت حضرت آمده و مىگفتند : خوارج قصد خروج بر شما را دارند . حضرت مىفرمود : بگذاريد تا خروج كنند . روزى من به امير المؤمنين عليه السّلام عرض كردم : « أبرد الصلاة » نماز را به تأخير اندازيد تا من نزد اين گروه رفته و بازآيم « 2 » ( قلت يا امير المؤمنين ابرد الصّلاة فلا تفتنى حتّى آتى القوم )
آنچه را كه بخارى و مسند ابى عوانه از ابو ذر - رحمة اللّه عليه - نقل كردهاند نيز گواه بر اين معناست ، آنجا كه ابو ذر مىگويد : در سفرى همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم بوديم ، مؤذن اراده كرد تا براى نماز ظهر اذان بگويد . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم به وى فرمود :
« أبرد » . مؤذن براى بار دوّم ارادهء اذان گفتن كرد و حضرت نيز بار دوّم فرمود :
« أبرد » تا اينكه سايهء تلّها « 3 » را مشاهده نموديم « 4 » .
به هر حال ، در اينجا توجه خوانندهء گرامى را به رواياتى چند در اين زمينه
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 110 ، به نقل از كشّى . بحار الأنوار ، ج 83 ، ص 42 : « فقال : إنّ زرارة سألنى عن شىء فلم أجبه و قد ضقت من ذلك فاذهب أنت رسولى إليه ، فقل : صلّ الظهر فى الصيف إذا كان ظلّك مثلك و العصر إذا كان مثليك » .
( 2 ) - جامع بيان العلم ، ج 2 ، ص 126 . در باب تفسير « ابراد » به ارشاد السارى ، ج 1 ، ص 486 .
و بعد از آن ، فتح البارى ، ج 2 ، ص 16 و بعد از آن مراجعه شود .
( 3 ) - « تلّ » : بلندى قدرى خاك از زمين يا كوههاى كم ارتفاع را گويند .
( 4 ) - بخارى ، ج 1 ، ص 142 . مسند أبى عوانه ، ج 1 ، ص 347 : « كنّا مع النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم فى سفر ، فأراد المؤذن أن يؤذّن للظهر ، فقال النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم : أبرد ، ثمّ أراد أن يؤذّن ، فقاله له : أبرد ، حتّى رأينا فىء التلول » .