راه اوّل
همانگونه كه بيان شد ، از جمله كارهايى كه صحابه انجام مىدادند اين بود كه گاهى اوقات با جابجا كردن سنگريزهها در دستهاى خود و دست به دست كردن ، آنها را خنك مىكردند و سپس روى زمين قرار داده و بر آنها سجده مىكردند .
راه دوّم
گاهى اوقات به اين شيوه عمل مىشد كه سنگريزهها را جابجا مىكردند به اين كيفيت كه سنگريزههاى محلّ سجده را زيرورو مىكردند ، تا سنگريزههايى كه خنك و سرد هستند در معرض سجده واقع شوند و يا اينكه از سنگريزههايى كه در معرض تابش خورشيد نبودند استفاده مىكردند . در روايات هم بدين امر اشاره شده و از زياد جابجا نمودن سنگريزهها نهى شده است و ما اينك بخشى از آن روايات را جهت اطّلاع خوانندهء گرامى يادآور مىشويم :
1 - از ابو ذر چنين نقل شده است : زمين را فقط يك بار دست بزن و چنانچه صبر كنى ، اين صبر از صد شتر سياه چشم براى تو بهتر است « 1 » .
2 - ابو ذر مىگويد : دربارهء هر چيزى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم سؤال كردم تا اينكه به موضوع دست زدن و جابهجا كردن سنگريزهها رسيدم و راجع به آن نيز از حضرت سؤال كردم و حضرت پاسخ فرمود : يك مرتبه عيب ندارد « 2 » .
هامش
( 1 ) - المصنف ، عبد الرزاق ، ج 2 ، ص 39 . السنن الكبرى ، بيهقى ، ج 2 ، ص 384 - 385 . الموطأ ، مالك ، ج 1 ، ص 172 . تنوير الحوالك ، ج 1 ، ص 172 : « لا تمسح الأرض إلّا مسحة و إن تصبر عنها خير لك من مائة ناقة كلّها سود الحدق » .
( 2 ) - تنوير الحوالك ، ج 1 ، ص 172 - 173 و المصنف ، عبد الرزاق ، ج 2 ، ص 40 : « سألت النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم