پيامبر صلى الله عليه و آله مىدانند درست نيست ، چون آن رشتههاى خاصّ پيوند ، ميان آنان و آن خاندان وجود نداشته است ، نهايت چيزى كه بوده ، آن است كه آنان زنانى مسلمان بودند .
قرينهء دوم : مذكر بودن ضميرها
خداى سبحان ، وقتى همسران پيامبر صلى الله عليه و آله را خطاب مىكند ، ضمير مؤنث به كار مىبرد ، اما وقتى به « انَّما يُريدُ اللّه . . . » مىرسد ، ضمير خطاب را از مؤنث به مذكر تغيير مىدهد ( عنكم ، يطهركم ) . اگر مقصود همسران پيامبر صلى الله عليه و آله بودند ، چرا ضمير عوض شده است ؟ در حالى كه در قسمتهاى مربوط به همسران پيامبر صلى الله عليه و آله ، همهء افعال و ضمائر ، مؤنث است ( لستُنَّ ، اتّقيتُنَّ ، لا تَخضَعْنَ ، قُلنَ ، قَرْنَ ، بيوتِكُنَّ ، اقِمْن ، آتينَ ، أطعْنَ ، واذكُرنَ ، بيوتكنّ ) . چرا به ضمير مذكر عدول كرده است ؟ آيا اين نشان نمىدهد كه مقصود از اهل بيت ، همسران پيامبر صلى الله عليه و آله نيستند ؟
قرطبى در تفسير خود سعى كرده از اين اشكال ، چنين پاسخ دهد كه مذكر آمدن ضمير به لحاظ « اهل » است . مثلًا كسى به رفيقش مىگويد : اهل تو چگونهاند ؟ منظورش همسر يا همسران است . او هم مىگويد « هُم بخير » - خوبند ( يعنى با ضمير مذكر . . . ) « 1 » ليكن اين تلاش ، بيهوده است . بر فرض هم عرب چنين كاربردى داشته باشد ، جايى است كه « اهل » اول ذكر شود ، سپس ضمير به آن برگردد ، نه برعكس . در حالى كه در آيهء شريفه يكى از دو ضمير ( عنكم ) قبل از « اهل البيت » است . به علاوه ، استشهاد به آيهء مربوط به همسر ابراهيم نادرست است ، چون خطاب در آن به حضرت ابراهيم و همسر اوست ، نه فقط به همسرش ، پس مىتوان از بابِ تغليبِ برتر ، ضمير را مذكر آورد ، در حالى كه در اين آيه ، فرض بر اين است كه دربارهء فقط همسران پيامبر است ، پس جايى براى تغليب نيست .
هامش
( 1 ) . جامع الاحكام : ج 14 ، ص 182