يعنى با همهء كافران و منافقان بستيز . گاهى هم الف و لام عهد است و اشاره به مورد خاصى است . الف و لام در « البيت » نه جنس را مىرساند ، نه استغراق افراد را ، چون نه مىخواهد حكم جنس و طبيعت اهل بيت را بگويد ، و نه مىخواهد حكمى دربارهء همهء خاندانها در جهان يا خانوادههاى پيامبر را بيان كند و گرنه به جاى مفرد ، از كلمهء جمع ( بيوت ) استفاده مىكرد ، همچنان كه در اول آيه خطاب به همهء همسران « بيوتكن » آمده است .
پس مقصود ، معناى سوم است ، يعنى خانوادهء خاص و مورد نظر . آيه اشاره به پاكى خاندان خاصى مىكند كه ميان گوينده و مخاطب معلوم است . حال بايد ديد كه آن خاندان و آن خانه كدام است ؟ آيا خانهء همسران آن حضرت است ، يا خانهء فاطمه عليها السلام و شوهرش و دو فرزندش حسن و حسين عليهم السلام ؟
اولى كه نيست ، چون همهء همسرانش يك خانه نداشتند كه الف و لام اشاره به آن باشد . هر كدام در خانهء جدا بودند و اگر يكى از آنها مقصود بود ، آيه مخصوص به آن مىشد در حالى كه اتفاقى است كه چنين نيست ، به علاوه طبق اين نظر ، خانهء فاطمه عليها السلام خارج از آنها مىشود ، در حالى كه روايات ، گوياى شمول آيه نسبت به خانهء اوست و بحث بر سر اين است كه آيا همسران پيامبر صلى الله عليه و آله را هم در بر مىگيرد يا نه ؟
همهء اينها بر اين پايه است كه مقصود از بيت ، خانهء ساخته شده از گچ و چوب و آجر باشد ، كه روشن شد متعين آن است كه بر خانهء خاصى اشاره باشد و آن خانه جز خانهء فاطمه عليها السلام نيست . چون جز آن خانه ، خانهء خاصى كه صلاحيت حمل آيه بر آن را داشته باشد نيست .
اما اگر بگوييم كه مقصود از بيت و خانه ، همچنان كه خانهء ساخته شده از خاك و گل است ، گاهى هم مقصود از آن ، خاندان است ، مثل « بيت نبوت » ، « بيت وحى » ، نوعى تشبيه به محسوس شده است . ناچار بايد مقصود ، كسانى باشند كه منتسب به نبوت و وحىاند و رابطهء معنوى خاص با اين خاندان دارند كه با توجه به آن ، اهل اين خانه به شمار مىآيند . آن ارتباط ويژه ، همان پاكى روح و فكر است و شامل هر كسى كه صرفاً ارتباط سببى و نسبى داشته باشد نمىشود .
زمخشرى در تفسير خود ، با توجه به اين نكته مىگويد : اين كه آيهء مربوط به همسر
دليل المرشدين إلى الحق اليقين (سيماى عقايد شيعه) ( فارسى) — صفحة 225
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٢٥