حافظ ، شهابالدّين احمدبنحجر عسقلانى ، در شرح نخبة الفكر گويد : خبرِ آميخته به قرينههاى بسيار ، چندگونه است : از جمله : مشهور ، اگر نقلهاى متباين داشته و ضعف راويان و علّتها را نداشته باشد و از جمله : آنچه دو شيخ در دو صحيحشان نقل كردهاند كه به حدّ تواتر نرسيده است كه با قرينههاى بسيار آميخته است . از جمله جلالت آن دو در اين مقام و پيش كسوتىِ آن دو در گزينش صحيح بر ديگران ، و پذيرش دو كتابشان توسّط دانشمندان . از جمله بزرگان علم اصول كه تصريح كردهاند نقلهاى مسلم و بخارى علم يقينى نظرى مىآورد ، استاد ابواسحاق اسفراينى است ، و از بزرگان حديث : ابوعبداللَّه حميدى ، و ابوالفضلبن طاهر مىباشد .
* شيخ محمّدمعينبن محمّد امين رسالهى جداگانهاى در اثبات قطعىالصدور بودن حديثهاى دو صحيح دارد كه در كتابش ( دراسات اللبيب ) آورده است كه بخشى از گفتههايش چنين است :
« حديثهاى كتاب جامع صحيح از امام ابوعبداللَّه محمّدبن اسماعيل بخارى ، و كتاب صحيح از امام ابوالحسين مسلمبن حجاج قشيرى خداوند متعال رحمتشانكند و ما را از بركاتشان بهرهمند سازد - سرمايهى كسى است كه راه به سوى خداوند متعال را بپيمايد ، با اسوهى حسنه براى نيكى همگى خلق ، و معجزهى باقيمانده از رسول خدا صلى الله عليه و آله است ، زيرا اسنادهايش را با گذشت قرنها تا زمان ما نگاه مىدارد ، پس آن همسان قرآن است در معجزهى باقيهاش . »
« پيشواى دوران خويش حافظ جلالالدّين سيوطى اين سخن را گسترده و روشن نموده است ، دليلهاى دو طرف را آورده و سخنان تأييدى پژوهشگران از ابنالصلاح را كه براى خردمند بسنده است » .
« پس روشن شد كه موافقت اجماع محدّثان برايش حاصل است ، البتّه پس از موافقت تمامى علماى چهار مذهب ، و نيز اشاعرهى متكلم . . . و نيز متأخّران كه منتقدانِ ژرفنگر در دليل پيشينيان هستند . . . و همين است راى مختار امامِ حافظ سيوطى كه تجديد كنندهى دوران خويش است . . » .
« ابنالصلاح به اين صورت منطقى مسأله دست آويخته است كه : آنچه در دو
خلاصهء عبقات الانوار (حديث منزلت) (فارسى) — صفحة 146
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص١٤٦