آنجا نمايد ، يا سى روز متردّد در آنجا بماند كه نماز را تمام مىكند .
سؤال تا [ 401 ] :
من قال لا إله إلّا اللّه فلعنه الملائكة چه معنى دارد ؟
جواب :
بر تقدير صحّت عبارت ، محتمل سه معنى مىباشد :
اوّل آنكه : به رفع ( اللّه ) و ( من ) استفهام انكارى باشد ، يعنى : كيست كه كلمهء طيّبهء لا اله الا اللّه گويد وبه آن سبب ملعون ملائكة شود ومراد آن است كه چنين كسى به هم نمىرسد .
دويم آنكه : با رفع جلاله استفهام حقيقي باشد ومراد از آن كسى باشد كه در حضور أو مؤمني را غيبت كنند وأو ردّ آن غيبت ننموده ، بلكه از روى تعجّب وتزكيهء نفس خود به عنوان ريا وسالوسى - چنانكه شيوهء خر صالح است - به كلمهء توحيد يا استغفار وتوبه متكلّم ومترنّم گردد وتقرير تفضيح حال آن مؤمن نمايد واز جملهء مغتابين شود .
سيّم آنكه : ( اللّه ) به كسر ( هاء ) باشد ، خواه به كسر آن تكلّم شود يا موقوف عليه به سكون گردد ومراد از آن لاهى باشد - يعنى بازىكن وهرزهگرد - وبر اين تقدير ؛ ( فاء ) مناسبت ندارد وشايد مصحّف ( تاء ) فوقانيه يا تحتانيه باشد ، يعنى : هركس كه گويد نيست خدائى مگر لاهى ؛ ملائكة أو را لعنت كنند وحذف لام الفعل در لاهى به جهت تخفيف است ، چنانكه در آيات شريفه
ما كُنَّا نَبْغِ
« 1 » و
يَدْعُ الدَّاعِ
« 2 » و
دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ
« 3 » . . . وأمثال آنها است ، يا به جهت الغاز ، چنانكه در اين شعر است :
إنّ للّه إلها فوقه * يرزق من شاء ويجزي من شكر
إنّ فرعون وهامان معا * والنبيّين جميعا في السقر
هامش
( 1 ) كهف ( 18 ) : 64 .
( 2 ) القمر ( 54 ) : 6 .
( 3 ) البقرة ( 2 ) : 186 .