جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 306

بندگان با اخلاص او به آن عبادت مىكنند آن لفظ را براى ايشان بر مىگزيد ، پس چون شكر از همه برتر است آن را در ميان عبادتها تخصيص داد ، و اهل آن را نيز مخصوص گردانيد و فرمود : « و قليل من عبادى الشّكور » « و اندكى از بندگان من سپاسگزارند » . و تمام شكر اعتراف به زبان درون ، و خضوع براى خدا به عجز از رسيدن به فروترين مرتبهء شكر اوست ، زيرا توفيق براى سپاسگزارى خود نعمت تازه اى است كه شكر آن واجب است ، و قدر و ارزش آن بزرگتر و برتر است از نعمتى كه براى آن توفيق شكر يافته ، پس بر هر شكرى شكر بالاتر از شكر اوّل بر تو لازم است و همچنين تا بىنهايت . و اعتراف نمودن به اينكه مستغرق در نعمتهاى اوست و از رسيدن به غايت شكر او كوتاه دست و ناتوان است . و كجا شكر بنده به نعمت خدا مىرسد و كار او ( شكر گزارى ) با كار خدا ( نعمت دادن ) برابر مىشود و حال آنكه بندهء ضعيفى است كه هرگز توانائى و نيروئى جز بواسطهء خداى عز و جل ندارد ، و خدا از طاعت بنده بىنياز است و بر افزودن نعمتها هميشه تواناست ، پس خدا را بر اين اصل بنده اى سپاسگزار باش تا امور عجيب ببينى ( فزونى نعمتها ) « ( 1 ) . و همان گونه كه شكر و سپاس نجات دهنده و رسانندهء انسان به سعادت ابدى و افزونى نعمت در دنياست ، ضدّ آن - يعنى كفران و ناسپاسى - از مهلكات و كشانندهء آدمى به شقاوت هميشگى و عقوبت دنيا و سلب نعمتهاست ، خداى سبحان مىفرمايد : فَكَفَرَت بِانعُمِ الله فَاذاقَهَا الله لِباسَ الجُوعِ وَالخَوفِ 16 : 112 ( نحل ، 111 ) « نعمتهاى خدا را كفران كردند پس خدا به آنان جامهء گرسنگى و بيم پوشانيد » ( يعنى طعم گرسنگى چشانيد و جامهء ترس پوشانيد ) . و مىفرمايد : انَّ الله لا يُغَيِّرُ ما بِقَومٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِانفُسِهِم 13 : 11 ( رعد ، 12 ) « خدا آنچه [ از نعمت ] نزد گروهى است نمىگرداند تا [ هنگامى كه ] آنان