بسم اللّه الرحمن الرحيم حمد متواتر و ثناى متظاهر خداى را كه در آفرينش انسان تحسين و تعديل نمود ، و به دادن نور ايمان او را تزيين و تجميل فرمود ، و به تعليم بيان تقديم و تفضيل ارزانى داشت ، و به افاضت خزاين علمها بناى تكميل او را برافراشت ، پس او را در پردهء رحمت و عنايت خود درآورد ، و زبان او را مترجم اسرار دل و قابل آثار آن كرد ، و به نعمت تحصيل علم و تسهيل نطق مكرم گردانيد ، و در حمد و شكر نعمتهاى خود به درجهء فصاحت رسانيد . و گواهى مىدهيم كه جز او خدايى نيست ، و در الوهيت يگانه است ، و او را شريكي و همتايى نيست . و محمد - صلى اللّه عليه و سلم - بندهء مكرّم و رسول مبجّل « 1 » اوست و نبىّ مفضّل « 2 » او ، و او را به كتاب منزل و آيتهاى مفصّل مؤيّد گردانيده است ، و قواعد دين او را به تمهيد رسانيده . و درود فراوان و تحيّات بيكران بر او و بر اهل بيت و ياران او باد ، تا آيات تكبير دايم است و رايات تهليل قايم .
اما بعد ، بدان كه زبان از نعمتهاى عظيم خداى است و از لطايف صنع غريب او ، جثه و جرم او خرد است ، و طاعت و جرم او بزرگ . چه كفر و ايمان به شهادت زبان در معرض بيان است ، و ايمان و كفر نهايت طاعت و غايت طغيان است . و هيچ موجود و معدوم ، و خالق و مخلوق ، و مظنون و معلوم ، و متخيل و موهوم « 3 » نيست كه نه زبان از آن عبارت فرمايد و به اثبات يا نفى آن را تعرّض نمايد . چه هر چه علم در ضبط دارد زبان آن را در عبارت آرد ، اما به حق و اما
هامش
( 1 ) مبجّل ، معظّم .
( 2 ) مفضّل ، تفضيل داده شده ، برتر .
( 3 ) عربى : متخيل و معلوم و مظنون و موهوم .