بن ماسّه ، يوحنا بن سرابيون ، اسحاق بن سليمان اسرائيلى ، محمّد بن زكرياى رازى ، محمّد بن عبدون ، عمران بن ابى عمرو ، محمّد بن حسين ابن كتّانى نقل قول مىكند .
نسخه : سراى ، احمد سوم 2121 ( ج 9 ، 140 گ ، ق 5 ه ) ؛ كتابخانهى بريتانيا
Or . 11614
( 2 ج از نسخهاى كه 4 يا 5 جلد دارد ، 201 گ ، ق 7 ه ، نك : فولتون ، در :
Br . Mus . Qly .
، 11 / 1936 م / 36 ؛ كاله ، همان ، 26 - 25 ) ؛ آكسفورد ، بادليان ،
Bruce 47
و 48 ( 2 ج از نسخهاى كه در اصل 3 ج را در بر گرفته است ، ق 7 ه ، نك : كاله ، همان ، ص 26 ) ؛ حلب ، نحّاس ( نسخهاى از ق 7 ه ، نك : سباط ، فهرس ، ذيل ، 40 ، ش 2790 ) ؛ قطعهاى از آن قاهره ، كتابخانهى بطريركى قبطى
liturg . 253
( نك : گراف ، ش ( 28 ) 684 ) . از اين اثر در كتاب الصيدنهى بيرونى نقل قول مىشود و غافقى ، ادريسى ، ابن ميمون و ابن بيطار هم از آن ياد مىكنند .
افزوده : « 1 » جامع الادويهى مؤلف ، بر پايهى نسخههايى كه به دست آمده است ، اكنون يكى از مهمترين منابع آگاهى ما دربارهى داروشناسى عربها را تشكيل مىدهد . به نسخههايى كه در بالا ذكر كرديم ، اين را نيز بايد افزود : آكسفورد ، بادليان
Hunt . 159
( 281 گ ، ق 8 ه ) .
احتمال دارد كه فعلا تنها يك چهارم از كل كتاب ناقص باشد كه شايد آن هم در نسخهى حلب ( نك : بالا ) كه اكنون مفقود است موجود باشد . قسمتهاى مربوط به حروف ح ، ط ، ى ، ك ، ل ، م ، ن ، ص ، ع ، ف ، ق ، س ، ت ، ث ، خ ، ذ ، غ ، ش ( در بادليان
( Bruce 47 - 48
، ح ، ط ، ى ، ك ، ل ، م ( در بادليان
Hunt . 159
) ، ن ، ص ، ع ، ف ( احمد سوم ، 2121 ) ، ز ، ح ، ط . ى ، ك ، ل ( در لندن ، كتابخانهى بريتانيا
Or . 11614
) وجود دارند . در نتيجه از حروف الف ، ج ، د ، ض ، ظ ، و ، چيزى موجود نيست . در بين منابع متعدد او كه شايد بخشى از آنها را از رازى گرفته باشد اينها را بايد ذكر كرد : على بن محمّد ، شخصى به نام ثابت بن محمّد ، محمّد بن على فارسى ، شخصى به نام محمّد بن ابان ، شخصى به نام بصرى ( نك : پس از اين ، ص 478 ) ، شخصى به نام ابو طيب بن نصر ، خلف بن عباس ( شايد همان زهراوى باشد ) ، ابن خرّداذبه ، ابو الحجّاج تميمى ، دنس بن تميم ( نك : تاريخ نگارشهاى عربى ، ج 7 ) ، ارسطو ، كتاب الآثار العلوية ، تئوفراست ، شمعون ( نك : پيش از اين ، ص 249 ) .
ابن ابى اصيبعه اثرى به نام كتاب الأقراباذين از ابن سمجون را مىشناسد .
188 / تميمى / 2191
ابو عبد اللّه محمّد بن احمد بن سعيد تميمى از اهالى بيت المقدس نزد پدربزرگش سعيد و راهبى مسيحى معلومات طبى را فرا گرفت . در آغاز به خدمت حسن بن عبيد اللّه بن طغج در رمله درآمد و به مصر رفت و در آنجا از توجه يعقوب بن كلّيس وزير فاطمى ( د : 380 ه / 990 م ، نك : زركلى ، 9 / 267 ) برخوردار شد و كتاب مادة البقاء باصلاح فساد الهواء و التحرز من ضرر الاوباء را براى وى تأليف كرد . گويا قدرت وى بيشتر در تركيب داروها و مبحث پرهيز غذايى بوده است . اوصافى كه از گياهان
هامش
( 1 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 7 .