نامهاى مبهم ، داروهاى مركب ، مقياسها و اوزان طبى ، خصايص .
187 / ابن سمجون / 2190
ابو بكر حامد بن سمجون ( يا شمجون يا سمغون ) - برحسب گفتهى ابن ابى اصيبعه ( 2 / 52 - 51 ) - « طبيبى برجسته و كارشناس ويژهى قوا و تأثيرات داروهاى ساده بود و به تمام نكتههايى كه براى شناخت آنها لازم است وقوف داشت . كتاب او دربارهى داروهاى ساده ( ادويهى مفرده ) به علت مزيت شهرت دارد . وى با اين كتاب كارى برجسته انجام داده و در تحرير آن دقت بسيار به كار برده است . بسيارى از آراء پيشينيان را دربارهى ادويهى مفرده به صورت كامل مورد بحث قرار داده است » « 1 » . ابن ابى اصيبعه از گزارش ابو يحيى اليسع بن عيسى بن حزم ( د : 575 ه / 1179 م ، نك :
كحّاله ، 13 / 239 ) در كتاب المغرب عن محاسن اهل المغرب به عنوان قرينهاى براى دوران زندگى ابن سمجون استفاده مىكند . طبق اين گزارش ابن سمجون كتاب خود را در دوران زندگى منصور بن ابى عامر وزير ( د : 392 ه / 1002 م ) تصنيف كرده بوده است .
منابع : لكلر ، 1 / 436 ؛ مايرهوف ، واژهنامه ،
XXVI
؛ كاله ، « ابن سمجون و كتاب دارويىاش . فصلى از اوايل پزشكى عربى » « 2 » ، در : اسناد اسلامى چاپ نشده ، 1952 م ، ص 44 - 25 .
آثار :
[ 1253 ] جامع الأدوية المفردة يا الجامع لأقوال القدماء و المحدثين من الأطباء و المتفلسفين في الأدوية المفردة [ 6040 ]
كتاب « عبارت است از نقل قول . مؤلف به دقت از منابعى كه در اختيار دارد گزيدهاى به دست مىدهد و در مورد هريك از ويژگىهاى دارويى كه مورد بحث اوست برهانى بر اينكه كداميك از اظهارات اطباى يونانى براى اطباى عرب حائز اهميت بوده است و اطباى عرب چه چيزهايى را فقط تكرار كردهاند و چه چيزهايى را از خود بدانها افزودهاند به دست مىدهد . نقلقولهايى از قديمترين اطباى عرب كه در اين كتاب آمده مكمّلى به حساب مىآيند براى آنچه را كه ما تاكنون از آنها در اختيار داشتهايم ، به شكل ارزندهاى تكميل مىكنند . از اين نقلقولها مىشود آثار آنان را تا حدودى زياد بازسازى كرد » ( كاله ، همان ، ص 27 ) . وى از مواد دارويى
( Materia Medica )
ديوسكوريدس و از هر دو كتاب جالينوس با عناوين كتاب تركيب الادوية و كتاب الميامر و همچنين از اوريباسيوس ، پاولوس آيگينايى ، آهرون ، ماسرجويهى بصرى ، كتاب النبات ابو حنيفهى دينورى ، حنين بن اسحاق ، ابن وحشيه ، على بن ربّن طبرى ، يحيى بن ماسويه ، عيسى بن حكم دمشقى ، اسحاق بن عمران ، عيسى
هامش
( 1 ) . ترجمه از كاله ، در : اسناد اسلامى چاپ نشده ، 1952 م ، ص 25 .
( 2 ) ." Ibn Samag ? n und sein Drogenbuch . Ein Kapitel aus den Anf ngen der arabischen Medizin ".