خياط
ابو على يحيى بن غالب ، و بقولى ، اسماعيل بن محمد ، شاگرد ماشااللّه ، از فاضلان در نجوم ، و اين كتابها از اوست : كتاب المدخل . كتاب المسائل . كتاب المعانى . كتاب الدول .
كتاب المواليد . كتاب تحويل سنى المواليد . كتاب المنثور - براى يحيى بن خالد تأليف كرد . كتاب قضيب الذهب . كتاب تحاويل سنى العالم . كتاب النكت .
عمر بن محمد مروروذى
از رصدكنندگان با فضلى بود ، و اين كتابها از اوست : كتاب تعديل الكواكب .
كتاب صنعة الاسطرلاب المسطح .
حسن بن مصباح
« 1 » از علماء هيئت ، و سائر امور هندسه بود ، و اين كتابها از اوست : كتاب الاشكال و المسائح . كتاب الكرة . كتاب العمل بذات الحلق .
ابو معشر
ابو معشر جعفر بن محمد بلخى ، در ابتدا از اصحاب حديث بود ، و در طرف غربى باب خراسان « 2 » اقامت داشت . بكندى بدبين بود و با او كينهورزى مىنمود ، و مردم را بر او مىشورانيد و فلسفه دانستن را از معايبش مىشمرد ، كندى دسيسهء به كار برده ، و كسى را وادار كرد كه وى را تشويق و ترغيب بدانستن حساب و هندسه نمايد ، و او در اين رشته داخل شده ، و چون نتوانست به جائى رسد ، از آن عدول كرده ، و بدانستن علم احكام نجوم پرداخت و همين كار سبب شد كه دست از نكوهش كندى برداشته و كندى از شر او در امان ماند ، زيرا آن نيز از همان نوع معلومات كندى بود . گويند ابو معشر در سن چهل و هفتسالگى علم نجوم را فرا گرفت ، و در آن فاضل و صاحب نظريات صائبى گرديد ، و براى آنكه وقوع امرى را پيشگوئى كرده ، و همانطور هم درآمد ، مستعين او را بتازيانه بست ،
هامش
( 1 ) ف ( الحسن بن الصباح ) .
( 2 ) باب خراسان در شمال شرقى بغداد ، و يكى از چهار دروازهايست كه منصور خليفه عباسى هنگام بنا نمودن مدينة السلام در سال 145 هجرى ساخته و آن را به اين نام خواند ( ر . ك . دليل خارطة بغداد ص 48 ) .