2 - برخى از متأخرين قائل به ارشادى بودن اوامر احتياط هستند ، چرا كه در موارد مستقلات عقليه وارد شدهاند و هر امرى در اين موضع ارشادى است و نه مولوى .
* نظر شيخ در اينباره چيست ؟
شيخ نيز قرائن و شواهدى بر ارشاديت اين اوامر آورده است .
* قرائن و شواهد شيخ بر ارشاديت اوامر احتياط چيست ؟
1 - اينكه روايات احتياط طابق النعل بالنعل مطابق حكم عقلاند ، پس مؤسّس نبوده بلكه مؤكّداند .
2 - در نوع روايات ، حكمت حكم بيان شده و اين حكمت منحصر است در نجات از هلاكت محتمله و اين خود شاهد بر ارشاديت است .
3 - در برخى روايات اجتناب از حرام را همراه با اجتناب از شبهه ذكر نموده است .
* در مورد مطلب اخير مثال بزنيد ؟
فى المثل در حديث فضيل در پاسخ به اين سؤال كه ( من الورع ) فرمود : الذى يتورع عن المحارم و يجتنب الشبهات .
* چه نتيجهاى از اين قرينهء وحدت سياق گرفته مىشود ؟
از اينكه امر به اجتناب از محرمات ارشادى است به قرينهء مزبور امر به اجتناب از شبهات نيز ارشادى است .
* حاصل مطلب در ( و لا يبعد التزام ترتّب الثواب عليه . . . ) چيست ؟
تفصيل مطلب قبل است كه سؤال شد آيا احتياط داراى حسن فعلى نيز هست يا نه ؟
به عبارت ديگر آيا نفس احتياط با قطعنظر از اوامر وارده داراى ثواب هست يا نه ؟
* شيخ در عبارت مذكور چه پاسخى به اين سؤال داده است ؟
مىفرمايد : بعيد نيست كه كسى به ترتب ثواب بر نفس احتياط قائل شود چرا كه ثواب و عقاب دائر مدار اطاعت و عصيان است و هريك از اطاعت و عصيان داراى دو شعبه است :
1 - اطاعت و عصيان حقيقى ؛ 2 - اطاعت و عصيان حكمى .
* منظور از اطاعت و عصيان حقيقى را با ذكر مثال روشن كنيد ؟
مثل اطاعت از امر أطيعوا الصلاة كه اطاعت حقيقيّه است و يا مخالفت با نهى در لا تشرب الخمر و يا لا تبطلوا الصدقات و . . . كه عصيان حقيقيّه است .
* مراد از اطاعت و عصيان حكمى را با ذكر مثال بيان كنيد ؟
1 - مثل ترك محتمل الحرمة ( اگرچه در واقع حرام نباشد ) كه به منزلهء ترك حرام واقعى است و انقياد خوانده مىشود .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣١