شناسانيد . هيهات آنكه از درك وصف شكل داران و با ابزاران درماند از درك اوصاف آفرينندهاش درماندهتر است و از رسيدن او بحدود آفريدها دور تر .
توضيح : « آغاز شده از كشيده از گل » اشاره است بقول خدا تعالى « و البته آفريديم آدمى را از كشيدهء از گل سپس آن را ساختيم نطفه در جايگاهى استوار 13 - المؤمنون » و تفسيرهاى آن گذشت و در اينجا هم مىآيند ، و مقصود از مكين پا برجا شدن نطفه است ، يا پيوند آن با رگهائى در رحم چنانچه بيايد و وضع در رحم پايانى دارد كه سر رسيد عمر است در دنيا ، چنين بچه شكمى است كه نهانست و چون زاد او را منفوس گويند .
( ) 36 - نهج البلاغه ( ج 1 ص 143 ) : بشما گوش داد تا بشنود آنچه را بايدش و چشم تا كورى او را ببرد و تيكههاى فراهم كن اندام داد ، مناسب با هر سوى آنها در صورت بندى تا پايان عمر ، با تنهائى استوار بر هر چه شايد و دلهائى جوياى روزى غرق در نعمتهاى و الا و منتآور ، بلاگردان و عافيتآور ، براى شما عمرى مقدر كرد و از شما نهان داشتش ، و وسائل عبرتى از آثار گذشتگان شما بر جا نهاد - تا فرمودهاش : يا اينكه برآوردش در تيرگيهاى رحم و درون چند پرده نطفهاى ريخته و علقهاى نابود ، و بچه شكمى و نوزاد شير خوار و نورسى مردوار ، سپس دلى حافظ داد و زبانى گويا و ديدهاى نگرا تا بفهمد و عبرت گيرد ، و دست كوتاه كند و باز ايستد ، تا چون به مردى استوار شد و شخصيت او برقرار گرديد ، رو گردانيد و بزرگى ورزيد - تا آخر خطبه .
توضيح : منتگذارى به نهان كردن اندازه عمر از اينست كه آگهى از آن و ترس از مرگ در وقت معلوم نظام جهان را بر هم زند و منظور تنبيه بىخبر از گذشته عمر است كه حد آن را نداند . در سر الأدب در ترتيب احوال آدمي گفته : در رحم جنين است ، چون زاد تا شير نخورد وليد ، و سپس رضيع و پس از بريدن از شير فطيم ، چون گاو گله كند دارج و چون قدش پنج وجب شود خماسى و چون دندان پيشين افكند مثغور - و نامهاى ديگر شمرده تا گفته : ميان سال 30 تا 40 شاب است و آنگه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 312
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣١٢