جلد دوم
[ اختلاف در ( ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
) ]
247 -
( 1 ) از حماد بن عثمان گويد نزد امام صادق ( ع ) اين جمله را خواندم ( 95 - المائدة )
ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
دو عادل از شماها ( در باره كفاره صيد حكم كند ) فرمود
ذو عدل منكم
است در اينجا نويسندههاى قرآن خطا كردند كه پس از واو الف آوردند .
شرح -
از مجلسى ره - اين در جزاء صيد وارد است آنجا كه ميفرمايد و هر كدام شماها عمدا در حال احرام شكارى را بكشد بايد بمانند چهارپائى و جانورى كه كشته عوض كفاره دهد ( و قضاوت مىكند در باره آن دو عادل از شماها ) .
مشهور ميان مفسران و آنچه از اخبار اهل بيت ( ع ) استفاده مىشود و اجماع بر آن دلالت دارد اينست كه در همانندى خلقت معتبر است مثلا اگر صيد شترمرغ باشد بايد شترى باشد و در گورهخر و هر چه مانند آن است كفاره يك گاو است و در شكار آهو كفاره يك گوسفند است ابراهيم نخعى گفته بايد آن شكار را عادلانه قيمت كرد و با پولش بمانند آن از چهارپايان و جانوران خريد و قربانى كرد .
يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
مفسران گفتهاند مقصود اينست كه قيمت و مماثله در خلقت بايد به نظر دو عادل باشد زيرا تعيين آن دو نياز به نظر و اجتهاد دارد - و اين بر پايه قرائت مشهوره است كه لفظ تثنيه دارد و ميان مفسران مشهور است كه قرائت اهل بيت لفظ مفرد است .
شيخ طبرسى گفته است در قرائت محمد بن على الباقر و جعفر بن محمد الصادق ( ع )
يحكم به ذو عدل منكم
آمده است .
بيضاوى گفته است ذو عدل بمعنى جنسى قرائت شده است و بنا بر اين قرائت مقصود اينست كه حكم بمماثله بايد از پيغمبر ( ص ) و يا امام باشد كه موصوف بعدالتند و راستى در همه گفتار و كردار خود ، و مماثلت را طبق اخبار آنها تشخيص دادهاند و بدان حكم كردهاند و بنا بر قرائت ذوا بلفظ تثنيه ممكن است مقصود از اين دو همان پيغمبر و امام عادل باشند پايان نقل از مجلسى ره .