* آيا روايات مورد ادّعاى منكرين ، متواتر لفظىاند و يا معنوى ؟
بدون ترديد متواتر معنوىاند . چرا كه همهء آنها در يك قدر جامع ، مشتركاند و آن عبارت از اينكه :
معيار و ضابطه در اين روايات عرضه كردن احاديث بر كتاب و سنت قطعيه است .
* چرا روايات مورد استدلال منكرين حجيّت خبر واحد متواتر لفظى نيستند ؟
زيرا الفاظ و تعبيرات در اين روايات ، مختلف و كاملا متفاوتاند . فى المثل : در برخى آمده : « ما خالف كتاب اللّه فاطرحوه » ، در برخى آمده : ما ليس بموافق و يا ( ما لا يوافق كتاب اللّه . . . ) ، در برخى آمده : قف حتى نشرح لك ، در برخى آمده : فالذى جاء به اولى ، در برخى آمده : لم نقله و يا در برخى تعبير به باطل و يا زخرف و همچنين مردود شده است .
* قبل از پاسخ شيخ به روايات مذكور بفرمائيد در عرضهء احاديث به كتاب و سنت چند حالت متصوّر است ؟
سه حالت :
1 - اينكه موضوعى را خبر واحد متعرض شده ، حكمى را هم براى آن مشخص نموده است . حال وقتى به كتاب و سنت مراجعه مىكنيم مىبينيم : همان موضوع را متعرّض شده و همان حكم را براى آن بيان داشته است .
چنين حديثى موافق كتاب و سنّت بوده و بدون ترديد حجّت است ، كه در اين حالت به خود كتاب و سنّت اخذ مىكنيم و لذا چنين حديثى محل بحث نيست .
2 - اينكه موضوعى را خبر واحد متعرض شده و حكمى را هم براى آن بيان داشته است لكن با رجوع به كتاب مىبينيم كه همان موضوع را متعرّض گرديده ، اما حكمى را كه براى آن بيان داشته مخالف با حكمى است كه در خبر واحد براى آن موضوع بيان شده مثل اينكه : خبر واحد بگويد ، استعمال دخانيات حلال است و آيه بفرمايد حرام است . چنين خبر واحدى مخالف كتاب و سنت است و بلا شكّ از موارد اخبار العرض است و بايد ردّ شود .
3 - اينكه خبر واحد موضوعى را متعرّض شده و حكمى را هم براى آن مشخص كرده است لكن با رجوع به كتاب و سنت معتبره متوجه مىشويم اصلا چنين موضوعى مطرح نگرديده است . چنين خبرى : نه موافق است و نه مخالف ، بلكه از آن تعبير به غير موافق و غير مخالف مىشود و خود شقّ سومى است .
* خود اخبار العرض بر چند دستهاند ؟
بر دو دستهاند :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 34
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٤