مأخذها
نام / سمعانى / ياقوت « معجم » / ملاحظات
ذيل كلمهء
اغدون / الاغذونى /
I
، 319 / روستائى در حومهء بخارا
اغزون / الاغزونى /
I
، 319 / چنان كه ياقوت به حق گفته محتملا همان نام پيشين است
انبردوان / الانبردوانى /
I
، 369 / روستائى در حومهء بخارا
هامش
مصوت كشيده [ التقاء ساكنين ] و سه مصمت را هم پس از مصوت كوتاه اجازه نمىدهد .
آثار اين كوشش ايشان در كتب سمعانى و ياقوت پيداست - و در كلماتى كه فقط از منابع مكتوب مأخوذ داشتهاند ( و خود نشنيدهاند ) مشهود مىباشد . مثلا سمعانى تلفظهائى بالكل غير محتمل بهدست مىدهد : مثلا « سنجبس » بهجاى « سنگبث » « سرخكت » بهجاى « سرخكث » ؛ در اين موارد ما به تلفظى كه وى داده توجه نكردهايم . سمعانى اندكى كمتر از ياقوت تابع شيوهء تلفظ و قواعد اصوات عربى بوده . سمعانى « سوتخن » و ياقوت « سوتخن » مىنويسد ( « معجم » ،I I I، 183 ) . در اسامئى كه سمعانى و ياقوت خود تلفظ آنها را شنيده بودهاند قواعد صوتى عربى را ناديده مىانگارند . از اين رهگذر نام غوشفنج كه در اثر ياقوت آمده ( « معجم » ،I I I، 825 ) بهويژه جالبتوجه است . بخصوص تعيين تلفظ آخر كلمات كه در بسيارى از اسامى تكرار شده و بىشك معنى اسم جمع را مىرساند واجد اهميت مىباشد . از اين رهگذر تأليف سمعانى در تصحيح پارهاى بىدقتيهاى ياقوت به ما كمك مىكند . مثلا اجازه مىدهد كه بهجاى « فغان » « فغن » گوئيم و تلفظ صحيح را احياء كنيم .
[ مؤلف اسامى را بهترتيب الفباى روسى آورده و ما نيز ناگزير آن نظم را مراعات كرديم . خواننده اين نكته را در نظر گيرد . مترجم ] .