ياد مىكند .
در تأليف مقدسى نيز « 1 » به چند نام محل برمىخوريم كه ديگر جغرافيون ذكر نكردهاند . مثل اوشر ( روستائى بزرگ با باغهاى بسيار در مرز متصرفات تركان ) و زرميثن ( روستائى مستحكم با مسجد جامع ) و وخسون ( روستائى بزرگ و مستحكم ) . بنا به گفتهء مقدسى در اطراف بخارا چند قريهء بزرگ - كه هريك شهرى بوده - وجود داشته كه فاقد مسجد جامع بودهاند . طبق تعليمات مذهب حنفى اجازهء بناى مسجد جامع ، خارج از شهرهاى بزرگ ، باكراه داده مىشده . و حتى مردم پىكند ( بيكند ) به زحمت زياد حق ساختن مسجد را بهدست آوردند « 2 » . اكنون كه بازديد ما از حوضهء زرافشان به پايان مىرسد بايد بهترتيب الفبا نامهاى قرائى را كه در لغتنامههاى سمعانى و ياقوت « 3 » آمده - و ديگر جغرافيون ياد نكردهاند - ذكر كنيم . اسامى مزبور به شرح زير است « 4 » :
هامش
( 1 ) - مقدسى ، 282 .
( 2 ) - رجوع شود به تأليف سمعانى ، ذيل كلمهء « الشامى » - به مناسبت بناى مسجد جمعه در كرمينيه ( كرمينه ) .
( 3 ) - مىدانيم كه لغتنامهء سمعانى منبع اصلى ياقوت بوده . با اينحال برخى از روستاهائى كه سمعانى نام برده در اثر ياقوت بالكل از آنها ياد نشده است . گاه ياقوت سخنانى را كه سمعانى دربارهء موضع و محل قرى گفته از قلم انداخته است . ما در تنظيم اين فهرست - از صورت اسامى قراى مرو كه استاد و . آ . ژوكوسكى ترتيب داده استفاده كرده ، آن را نمونه و الگوى خويش قرار دادهايم ( « ويرانههاى مرو باستانى » ص 48 - 35 ) .
( 4 ) - تشخيص تلفظ واقعى نامها دشوار است ، زيرا مؤلفان عرب كوشيدهاند تا اسامى مزبور را تابع قواعد تلفظ عربى كنند و قواعد مذكور وجود دو مصمت را بعد از