مهلت و تمكين دهد « 1 » .
گفتم : آيا در آن يافتهاى كه : « الحلال لا يأتيك إلّا قوتا ، و الحرام لا يأتيك إلّا جزافا - حلال جز به مقدار قوت ( و نان شب ) برايت نمىآيد ، و حرام بىحساب مىآيد » ؟ گفت :
( إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ لا تَأْتِيهِمْ
- آنگاه كه [ براى امتحان ] روز شنبه [ كه ماهى گرفتن بر آنها حرام بود ] ماهيها در نهرهاى كوچك كنار دريا پر مىشدند و روزهاى ديگر پديدار نمىشدند « 2 » .
فايده :
جعفر بن شمس الخلافة در كتاب الآداب بخشى را به جملاتى از قرآن كه در روند مثل واقع شدهاند اختصاص داده ؛ و اين همان نوع بديع است كه « إرسال المثل » مىنامند ، و اين آيات را از اين نوع آورده :
( لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ
- آشكار كنندهاى جز خداوند ندارد « 3 » .
( لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
- به بهشت دست نيابيد تا اينكه از آنچه دوست داريد انفاق كنيد « 4 » .
( الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ
- حالا حق آشكار شد « 5 » .
( وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ
- براى ما مثلى زد و آفرينش خودش را فراموش كرد « 6 » .
( ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ
- اين أثر همان كارهاى زشتى است كه كردهاى « 7 » .
( قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيانِ
- در قضاى الهى آنچه پرسش كرديد چنين حكم شده « 8 » .
( أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ
- آيا صبح نزديك نيست ، [ مگر نه صبح نزديك است « 9 » .
( وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ
- و ميان آنها و آنچه مايلند جدايى افتاد « 10 » .
( لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ
- هر خبرى را وقت معيّنى است « 11 » .
هامش
( 1 ) مريم ، 75
( 2 ) اعراف ، 163
( 3 ) نجم ، 58
( 4 ) آل عمران ، 92
( 5 ) يوسف 51
( 6 ) يس ، 78
( 7 ) حج ، 10
( 8 ) يوسف ، 41
( 9 ) هود ، 81
( 10 ) سبأ ، 54
( 11 ) أنعام ، 67