سيره وروش متكلّمين وفلاسفه در تأليف كتب كلامي وفلسفي بر اين بوده قبل از ورود در مباحث كلامي وفلسفي مقدمة مطالب منطقي وضوابط انديشيدن درست را بيان مىكردهاند . مانند شيخ در كتاب إشارات وشفا وشيخ اشراق در حكمة الاشراق وقاضى سراج الدين ارموى در مطالع الأنوار وأبو البركات بغدادي در المعتبر ، اين كتاب شريف نيز داراى بخشي است در منطق به نام منطق التجريد وبر آن دو شرح مبسوط به عربى نوشته شده .
1 - از علامه حلّى به نام « الجوهر النضيد » كه از كتب منابع ومآخذ در علم منطق است ودر إيران به چاپ رسيده است .
2 - از محقق نيريزى مولى محمود بن محمد بن محمود از تلامذه علامه دوانى كه مؤلف به سال ( 913 ه . ق ) از تأليف آن فراغت يافته ودو نسخه خطى از آن در الذريعة معرفى شده ج 3 / 354 وج 13 / 138 . احياء الداثر / 243 .
شروح « 1 » وحواشي بر تجريد الاعتقاد
اين كتاب از بدو تأليف تا كنون مورد توجه متكلمين وفلاسفه اسلامى أعم از شيعه وسنى قرار گرفته وبر آن شروح وحواشي بسيارى نگارش يافته كه به ترتيب از آنها ياد مىگردد .
شروح عربى
1 - كشف المراد از علامه حلّى جمال الدين حسن بن يوسف بن مطهر كه كرارا در إيران
و
هامش
( 1 ) . شايسته توجه است كه در كتب مآخذ وترجمه گاه كلمه شرح در مورد حاشية به كار رفته كه با در دست نبودن نسخهاى از آن تشخيص آن مشكل بلكه غير مقدور است ولى سعى ما بر اين بوده تا آنجا كه ممكن است از ألفاظ وكلمات در معاني مصطلح خود استفاده شود ، واميد بر آن است كه روزى در يكى از معاهد ومراكز علمي شيعه تصوير ويا نسخهاى از كل حواشي وشروح بر اين كتاب گرانقدر جمع آورى ودر اختيار محققين وپژوهندگان دانش كلام وفلسفه اسلامى بالأخص شيعي قرار گيرد ، چه بدون شك أساس وپايههاى ظهور وپيدايش « حكمت متعاليه » را در اين كتاب وحواشي وتعليقات وشروح آن بايد جست وجو كرد ، كه از أواخر قرن هفتم آغاز مىگردد ودر قرن هشتم ونهم در حوزهء فلسفي شيراز ودر قرن دهم ويازدهم در حوزهء علمي أصفهان وكاشان متجلي وفروزان است .