مملوّ بجواهر كلّها كالفصوص ، ومحتو على كلمات يجرى أكثرها مجرى النّصوص ، متضمّن لبيانات معجزة ، في عبارات موجزة ، وتلويحات رائقة لكمالات شائقة ، يفجر ينبوع السّلاسة من لفظه ، ولكن معانيه لها السّحر يسجد ، وهو في الاشتهار كالشّمس في رائعة النهار ، تداولته أيدي النظّار ، وسابقت في ميادينه جياد الأفكار .
[ كتاب تجريد تأليف دانشمند بزرگ امام وپيشواى فلاسفه الهى حامى عدالت وديانت ، محمد بن محمد طوسي روحش پاك وتربتش زنده وپايدار باد ، گر چه كتابي است مختصر ، كم حجم ، ولى در آميخته است به مباحثى نو وشگفت ، پر فايده وسودمند ، در منزلت وپايگاهى والا ، با نظم وترتيبي نيكو ، مورد توجه وپذيرش أكابر وأماثل ، دانشمندان بمانند آن در اعصار وقرون گذشته دست نيافته ، وهمانند آن را نياورده ، شامل مطالب ونكتههايى كه أساس وأمهات مسائل دانش كلام است ، وگوهر گونه براي هميشه فروزان وتابناك با بيانى در نهايت اختصار ودر حد اعجاز ، تهى از حشو وزوايد ، در كمال فصاحت وشيوايى ، تو گويى ألفاظ وكلمات چشمه روانى است از شيوايى ، ولى معاني ومضامين آنچنان مشكل ودر سطحى والا كه سحر از درك وحلّ آن عاجز ودر برابرش ناتوانست وساجد ، آوازه وشهرت اين كتاب چون خورشيد است در آسمان ، شيفتگان آن را دست به دست مىبرند وانديشههاى بلند براي درك معاني ورسيدن به مضامين آن در ميدان مسابقه از يكديگر سبقت مىجويند . ]
مطالب كتاب در شش مقصد تنظيم شده
مقصد أول - أمور عامه شامل مباحث « وجود وعدم ، وجوب وامكان وامتناع ، قدم وحدوث ، ماهيّت ، وحدت وكثرت ، تقابل ، علت ومعلول .
مقصد دوم - جواهر واعراض .
مقصد سوم - اثبات صانع وصفات وويژگيهاى أو .
مقصد چهارم - نبوت وپيامبرى .
مقصد پنجم - مسأله امامت ورهبرى پس از پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله .
مقصد ششم - مسأله معاد وبازگشت .
سبع رسائل — صفحة 289
مساهمون: المحقق الدواني
ص٢٨٩