از اينكه به گمان شما راه يابد كه ستودن و شنيدن ستايش را ( از شما ) دوست دارم ، و سپاس خدا را كه چنين نيستم ، و اگر هم دوست داشتم كه در باره من مدح و ثناء گفته شود اين ميل را از جهت فروتنى براى خداوند سبحان كه او بشمول عظمت و بزرگوارى سزاوارتر است رها كرده از خود دور مى نمودم ، 13 و بسا كه مردم مدح و ستايش را بعد از كوشش در كارى شيرين مى دانند ( زيرا فطرى و جبلّى است شخصى كه كار بزرگى انجام داد يا خدا او را موفّق ساخت ستودن و آفرين آن را دوست دارد ) پس مرا براى اطاعت كردنم از خدا و خوش رفتاريم با شما بستودن نيكو ستايش نكنيد از حقوقى كه باقى مانده و از اداى آنها فارغ نگشتهام و واجباتى كه ناچار به اجراى آنها هستم ، 14 و با من سخنانى كه با گردنكشان ( براى خوش آمد آنها ) گفته مىشود نگوييد ، و آنچه را از مردم خشمگين ( بر اثر خشم آنها ) خوددارى كرده پنهان مى نمايند از من پنهان ننمائيد ، و بمداراة و چاپلوسى و رشوه دادن ( به زبان ) با من آميزش نكنيد ، و در بارهء من گمان مبريد كه اگر حقّى گفته شود دشوار آيد ، و نه گمان در خواست بزرگ نمودن خود را ( نمى خواهم با من مانند گردنكشان كه سخن حقّ بايشان نمى گويند رفتار نمائيد ) زيرا كسى كه سخن حقّ را كه به او گفته شود ياد دادگرى و درستى را كه به او پيشنهاد گردد دشوار شمرد عمل بحقّ و عدل بر او دشوارتر است ، 15 پس از حق گويى يا مشورت بعدل خوددارى ننمائيد ( با من بى پروا حقّ را گفته آنچه را درست و بعد مى دانيد بيان كنيد ) زيرا من برتر نيستم از اينكه خطاء كنم و از آن در كار خويش ايمن نمى باشم مگر آنكه خدا از نفس من كفايت كند آن را كه او به آن از من مالكتر و تواناتر است ( مقصود امام عليه السّلام كه در اينجا براى خود خطاء را ممكن دانست در صورتى كه امام معصوم و منزهّ از خطاء است ، اقرار به اين است كه عصمت آن حضرت از جملهء نعمتهاى خداوند متعال است ، لذا مى فرمايد : ) 16 و جز اين نيست كه من و شما بنده و مملوكيم در اختيار پروردگارى كه جزا و پرورش دهندهاى نيست ، مالك و صاحب اختيار است از ما آنچه را كه خودمان در آن اختيارى نداريم ( پس بزرگوارى زيبندهء او است و وظيفهء جزا و بندگى و فروتنى است ) و ما را از جهل و نادانى كه در آن بوديم بيرون آورده بعلم و معرفتى كه مصلحتمان بود سوق داده ، و گمراهى ما را به هدايت و راه يافتن تبديل نمود ، و بينايى بعد از كورى بما بخشيد ( بعد از نادان بودن در امر دين و دنيا
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 688
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٦٨٨