105 - از خطبههاى آن حضرت عليه السلام است ( در وصف دين اسلام و مدح رسول اكرم و سرزنش اصحاب خود از جهت سهل انگارى در جنگ با معاويه و لشگر شام ) :
قسمت أول خطبه
( 1 ) سپاس خدائى را سزا است كه ( حقائق ) اسلام را ( بر همهء خردمندان ) واضح و آشكار نمود ، و براى كسى كه در آن وارد گردد ( مسلمان شود ) راههاى سر چشمهء آن را آسان گردانيد ( پس اگر بخواهد از منبع علوم و معارف پيغمبر و ائمهّء اطهار بهرهمند شود رادع و مانعى براى او نيست ) و اركان و پايههاى آن را محكم و استوار نمود ( اصول و فروعش را روى دو پايهء برهان عقل و علم بنا نهاد ) تا كسى ( كفّار و منافقين ) نتواند بر آن غلبه و فزونى يابد ( و آن را از بين ببرد ) ( 2 ) پس آن را ( محلّ ) امن ( از قتل و غارت و دزدى و مانند آنها در دنيا و آسودگى از عذاب آخرت ) قرار داد ، براى كسى كه خود را به آن متّصل كرد ( بدستور آن رفتار نمود ) و ( نشانهء ) صلح و آشتى براى كسى كه در آن داخل گشت ( كافرى كه مسلمان شد و به يگانگى خدا و پيغمبرى رسول اكرم گواهى داد ) و برهان و دليل براى كسى كه بوسيلهء آن سخن گفت ( زيرا اسلام بر حقيقت هر امرى حجّت و دليل است ) و شاهد و گواه براى كسى كه با گويندهء آن دشمنى كرد ، و نور و روشنى ( هادى و راهنما ) براى كسى كه از آن روشنى طلبيد ( بخواهد در راه راست قدم نهاده از تاريكى ضلالت و گمراهى برهد ) و فهم ( و درك حقائق اشياء ) براى كسى كه تدبّر كرد ، و عقل و خرد براى كسى كه ( در مخلوقات ) تفكّر و انديشه نمود ، و نشانهء ( رستگارى ) براى كسى كه به فراست راه حقّ را جست ، و بينائى براى كسى كه تصميم گرفت ( تا بخطاء و اشتباه كارى انجام ندهد ) و عبرت و آگاهى براى كسى كه پند پذيرفت ، و نجات و رهائى ( از عذاب ) براى كسى كه ( بدرستى آن ) تصديق و اعتراف نمود ، و وثوق و اطمينان براى كسى كه توكّل داشت ( و به خدا ) اعتماد كرد ، و آسايش براى كسى كه ( كارش را پروردگار ) تفويض نمود ، و سپر براى كسى كه ( در سختيها ) شكيبا بود ، ( 3 ) پس اسلام روشن ترين راهها و