وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
« 1 » . موسى گفت پروردگارا ، من و برادرم را بيامرز و در ظلّ رحمت خود داخل گردان و تو مهربانترين مهربانانى .
آنگاه كه الواح را افكند و سر برادر خود را گرفت و بر او عتاب كرد ، آنچنان كه بر آدم و نوح و داود و حضرت يونس عتاب كرد .
در عتاب آدم عليه السّلام فرمود :
أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ
قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا
« 2 » . آيا من شما را از اين درخت منع نكردم و نگفتم كه شيطان دشمن آشكار شماست گفتند خدايا ما بر خويش ستم كرديم .
در مورد نوح عليه السّلام فرمود : « 3 »
يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ
. . .
قالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْئَلَكَ ما لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ
« 4 » . خطاب كرد كه اى نوح فرزند تو هرگز با تو اهليت ندارد عرض كرد بار الها من پناه مىبرم به تو كه ديگر چيزى كه نمىدانم از تو تقاضا نكنم .
در مورد حضرت يونس عليه السّلام فرمود :
فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ .
« 5 » او را در دريا افكندند و ماهى عظيمى او را بلعيد درحالىكه مستحق سرزنش بود .
الدرجة الثالثة :
اجتباء الحق تعالى عبده و استخلاصه اياه بخالصته ؛ كما ابتدأ موسى و قد خرج يقتبس نارا ، فاصطنعه لنفسه و أبقى منه رسما معارا .
درجهء سوم مراد آن است كه حق تعالى بندهاش را برگزيند و او را از هر جهت وقف خود كند و با نفس خود او را خالص نمايد ، چنان كه در مورد موسى عليه السّلام به فضل و احسان خود عمل فرمود : آنگاه كه او رفت تا شعلهاى از آتش برگيرد و خدا او را براى خود برگزيد و تنها از او قالبى عاريتى به جا گذاشت و اين اشاره به آيهء زير دارد :
فَلَمَّا قَضى مُوسَى الْأَجَلَ وَ سارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِنْ جانِبِ الطُّورِ .
« 6 » آنگاه كه موسى عهد به پايان رسانيد و با اهل بيت رو به ديار خويش كرد آتشى از جانب طور ديد .
نكتهء مهم در اين مقام ، در حقيقت « اجتباء » و « اصطفاء » است . يعنى خداى متعال اراده
هامش
( 1 ) . اعراف / 151 .
( 2 ) . اعراف / 22 .
( 3 ) . هود / 46 .
( 4 ) . هود / 46 و 47 .
( 5 ) . صافات / 14 .
( 6 ) . قصص / 29 .