3 . الحامدون ، يعنى از ستايشگران حق باشند .
4 . السائحون ، يعنى از روزهداران باشند .
5 . الراكعون الساجدون ، يعنى از نمازگزاران باشند .
6 . الآمرون بالمعروف و الناهون عن المنكر ، يعنى از آمران به معروف و ناهيان از منكر باشند .
سالكى كه داراى اين ويژگىهاست ، حافظ و پاسدار حريم احكام الهى است و در مقام ادب منزل دارد . به قول حافظ :
حافظا علم و ادب ورز كه در مجلس شاه * هركه را نيست ادب لايق صحبت نبود
يا مىگويد :
قدم منه به خرابات جز به شرط ادب * كه سالكان درش محرمان با دشمند
پس سالك مؤدب به تأديب الهى مىتواند حدود احكام الهى را از زيادت و نقصان حفظ كند و خود از تفريط و افراط بپرهيزد و مىداند اگر از حدود الهى تجاوز كند ظالم است ، چنانكه حضرت حق تبارك و تعالى مىفرمايد :
وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ .
« 1 » هركس از حدود الهى تجاوز كند از ستمگران خواهد بود .
براين اساس مولوى مىگويد :
از خدا جوئيم توفيق ادب * بىادب محروم ماند از لطف رب « 2 »
و مولاى متقيان على عليه السّلام مىفرمايد :
كل شىء يحتاج الى العقل ، و العقل يحتاج الى الادب .
« 3 » هرچيزى به عقل محتاج است و عقل به ادب محتاج .
پس اىبسا عقولى كه چون ادب ندارند حريمها را مىشكنند و اساس ويرانى اعتقادات ، جامعهاى را فراهم مىكنند و حقوق انسانها را زير پا مىنهند ، عقل بىادب مانند شتر چموش بىافسار است . بنابراين عقل مؤدب عقلى است كه در حوزهء تعاليم شريعت وظيفهشناس و مسئوليتپذير باشد .
هامش
( 1 ) . بقره / 229 .
( 2 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 78 .
( 3 ) . غرر الحكم ، حديث 5102 .