ايالت خواهد بود ، صد درجه بدتر از سنهء ماضيه خواهد شد . جايى كه شتر بود به يك غاز - خر قيمت واقعى ندارد . گويا نشنيدهاند كه سنهء ماضيه بر معتمد السلطنهء پدر سوختهء از خدا بىخبر چه آوردند ، لهذا آنچه لازمهء خيرخواهى بود عرض شد ، هركس خيرخواه و دوست ايلات بوده باشد رفع اين گونه تعديات را بنمايند . سرچشمه شايد گرفتن به بيل - چو پر شد نشايد گذشتن به پيل ، كه اسباب زحمت به جهت ايالت فراهم نيامده هرگاه اين وضع بوده باشد ناچار دست از جان و مال كشيده خيلى كه كار تنگ شد از هيچگونه مضايقه نخواهند نمود ، اين شخص از ناصر الدين شاه متشخصتر نخواهد بود ، البته رفع شر آن را از سر مردم خواهند نمود . پس پرده نشستن و خود را نشان مردم ندادن كار را اصلاح نمىكند ، آنچه لازمهء خيرخواهى بود عرض شد و السلام " .
ديگر آنكه سالار السلطان پسر بزرگ قوام الملك و معين الشريعه پسر امام جمعه با طايفهء نورىها معيت كردهاند كه در كار نصر الدوله پسر كوچك قوام الملك و معتمد ديوان اخلال نمايند ، حتى به جناب آصف الدوله پيغام دادهاند كه اگر معتمد ديوان را از شهر بيرون كردى بسيار خوب و الا خودمان او را بيرون ميكنيم . جناب آصف الدوله هم خيلى تغير به آنها كردهاند حتى به سالار السلطان پيغام دادهاند كه اگر آرام نگرفتى مىآورم تو را چوب مىزنم و زنجيرت مىكنم .
به معين الشريعه هم پيغامات سخت داده است . ديگر آنكه قوام الملك روز بيست و ششم وارد شيراز مىشود .
مورخهء روز چهارشنبه بيست و چهارم ربيع الثانى 1320 مطابق سىام جولاى 1902 .
قوام الملك روز بيست و ششم وارد شيراز شد ، ازدحام زياد از مردم جلو مشار اليه شده بود .
روز شنبه بيست و هفتم هم بواسطهء اينكه سىام فوت عيال مشار اليه را مىگرفتند و هم محض ورود خود مشار اليه احتراما مردم دكاكين خود را بستهاند .
ديگر آنكه كاغذى كه درب وكالتخانهء انگليس انداخته بودند درب اغلب از خانههاى مردم هم نوشته انداختهاند .
ديگر آنكه از روزيكه قوام الملك وارد شده باطنا خيال توقف دارد . معين الشريعه پسر امام جمعه كه هميشه اسباب فتنه و فساد است قوام الملك را محرك است كه نمىگذاريم به روى ، بلوا مىكنيم ، اگر حاكم هم حرف زد حاكم را بيرون مىكنيم " . ولى از قرار حكم تلگرافى حضرت اشرف اتابك اعظم به جناب آصف الدوله كه " قوام الملك بيشتر از بيست روز توقف نكند ، او را روانهء عتبات نمايند " ، حال جناب آصف الدوله در صدد روانه كردن قوام الملك هستند . خود قوام الملك هم از روز ورود دخيل كارهايى كه به ايشان رجوع ندارد مىشود و امر و نهى بعضى كارها كه قدرى اسباب فساد است مىكند . جناب آصف الدوله هم به همين ملاحظه مشكل است ايشان را در شيراز بگذارند ، حكما روانهء عتبات خواهند نمود .
ديگر آنكه محتشم الوزاره كه كارگزار بنادر بود و چندى به شيراز آمده بود روانهء طهران
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 679
مساهمون: على اكبر سعيدى سيرجانى
ص٦٧٩