تخطي إلى المحتوى الرئيسي

وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 311

مساهمون:

ص٣١١
ديگر آنكه اين شب‌ها اغلب خانه‌ها را مىبرند ، دزدى زياد مىشود ، بواسطهء اين است كه ميانهء قوام الملك و بيگلربيگى كدورت و رنجش است . ديگر آنكه هنگام معزولى جناب صاحب ديوان چند نفر از طايفهء عرب روى چند خانوار ابو الوردى ريخته بودند كه غارت كنند آنها را ، ابو الوردىها محض دفاع از خود با عرب‌ها نزاع كرده بودند ، يك نفر از عربها مقتول مىشود . پس از ورود قوام الملك به مشار اليه عارض مىشوند و ادعاى قاتل را مىنمايند . قوام الملك بدون اذن و اجازهء سركار و الا احتشام الدوله محصلى مىفرستد كه قاتل را از ابو الوردىها بگيرد . حضرت ابو الوردى مىآيند به سركار و الا احتشام الدوله عارض مىشوند و مقدمه را عرض مىكنند . ايشان مىفرمايند كه " بسيار خوب كرديد كه كشتيد ، كسى را با شماها ادعايى نيست " . قوام الملك از اين مطلب مطلع مىشود ، آن چند نفر عرب را جمع مىكند همراه خود مىآورد خدمت سركار و الا احتشام الدوله عرض مىكند . شاهزاده جواب ميدهند كه " خيلى خوب كردند كشته‌اند ، مىخواستند روى خانهء آنها نروند " . قوام الملك بىاحترامانه عرض مىكند كه " اگر اين قسم است كار مشكل است " . سركار و الا احتشام الدوله متغيير مىشوند و فحش زياد به قوام الملك مىدهند ، حتى اينكه مىگويند " چه به خيالت مىرسد ، مىخواهى الان طنابت بيندازم " . عرب‌هاييكه ( همراه ) قوام الملك آمده بودند سركار و الا احتشام الدوله حكم كردند تو سرى زياد زده و از باغ بيرون كرده‌اند . در آن مجلس هم به حاجى نصير الملك تغير كردند . قوام الملك رفت در خانه نشست ، مىخواست از ابواب جمعىهاى خود استعفا كند ، سعد الملك نگذارده به توسط سعد الملك بعد از دو سه روز خلعت به جهت قوام الملك فرستاده‌اند در خانه . ديگر آنكه اعليحضرت همايونى تلگراف به سركار و الا احتشام الدوله كردند كه از " تقصير رضا خان عرب گذشت كرديم و به شما او را بخشيديم " . ايشان هم مشار اليه را از سر توپخانه بيرون آوردند خلعت داده مرخص كردند . ديگر آنكه از قرار مذكور در فراش‌بند و هنگام دو سه نفر آدم را برق زده كه فورا مرده‌اند . ديگر آنكه در بعضى بلوكات مثل فسا و اطراف كازرون و ممسنى تگرگ زياد آمده كه حاصل‌ها را خراب كرده خصوصا ترياك را كه خيلى خراب كرده . ديگر آنكه نواب و الا احتشام الدوله هر روزه به عرض و داد مردم رسيدگى مىكند . ديگر آنكه روز شنبه 23 مقرب الخاقان حاجى حسينقلى خان معتمد الوزاره وارد شد ، از حكومت استقبالى فرستادند . ديگر آنكه قوام الملك مشغول نظم ايلات است . از قرار مذكور حكمى نواب و الا احتشام الدوله به طايفهء عرب داده‌اند كه از پارسال هركس ادعايى از بابت غارت اموال و زراعت املاك به طايفهء عرب دارد مسموع نيست . قوام الملك تمام كدخدا و كلانتر عرب را خلعت داده و قرار مالياتى آنها را داده ، اين دو سه روزه خواهند رفت . ديگر آنكه عاليجاه بلند جايگاه جنرال مارتر صاحب با صاحب‌منصب ديگر وارد شيراز شدند . ديدن از نواب و الا احتشام الدوله كردند . خواهش كردند سوارهاى عرب و بهارلو و فارس