خوارزمشاه علاء الدين تكش بن ايل ارسلان
بعد از وفات برادر ، ملك بر وى قرار گرفت و دولت سلجوقيان به انجام رسيد و كار او ارتفاع گرفت و تمامت خراسان او را مسلم گشت . « 1 »
سلطان محمد بن تكش
دولت اين دودمان در ايام او به ذورهء اعلا رسيد و كوكب طالع او بغايت ارتفاع پيوست . بلاد ماوراء النهر مسخر كرد و به جانب آذربيجان و عراق و حوالى بغداد نهضت فرمود و هيچ آفريدهاى با او طريق مقاومت نسپرد . پس چون مراجعت كرد آفتاب دولتش آهنگ غروب نمود . لشكر مغول از جانب مشرق بر وى خروج كردند . ميان ايشان چند نوبت محاربت افتاد . به آخر سلطان منهزم گشت و به آذربيجان افتاد و وفات يافت . « 2 »
سلطان جلال الدين بن محمد
چون لشكر خوارزمشاه منهزم شد و متفرق گشتند او به جانب هند رفت و لشكر مغول نيز كماهى حال معلوم نداشتند و از بسيارى لشكر طرفين ، كار بر همگنان شوريده شد و مراجعت كردند . پس سلطان جلال الدين چون شنيد كه مغول برگشت ، مراجعت كرد و به پارس آمد و اتابك سعد را بديد و از آن جايگاه به بغداد رفت . و قاضى بهاء الدين كازرونى و عماد الدين عزيزان از پيش رفته بودند و تصالحى كرده . پس روى به اخلاط نهاد و مدت چهار ماه آن جايگاه در حصار داشت . بعد از آن بگشود و قتل به افراط كرد و از آنجا عزم آذربيجان كرد و اتابك ازبك بن محمد بن ايلدگز از وى بگريخت و به قلعهء [ النجق ] « 3 » التجا كرد . سلطان جلال الدين در شهر تبريز اقامت كرد . مدتى آن
هامش
( 1 ) - از 568 تا 596 .
( 2 ) - از 596 تا 617 .
( 3 ) - فقط در چاپى .