صص 513 - 514 ؛ مسالك و ممالك ، ص 266 ، 264 ؛ حدود العالم ، ص 113 و براى اطلاعات بيشتر نك : دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 10 ، صص 440 - 439 .
شرح
( 51 ) اترار : شهرى باستانى در آسياى مركزى . اين شهر در منابع به نامهاى ترار بند ، تربند و نيز فاراب آمده است . اكنون شهركى است در مسير وسطاى سير دريا ( سيحون ) ، در نزديكى ملتقاى آن با رود اريس ، واقع در 7 كيلومترى ايستگاه راهآهن تيمور در جنوب جمهورى قزاقستان .
نام اترار نخستينبار در آثار جغرافىنگاران اسلامى سدهء 3 ه ق . آمده است . گويا اين شهر كهن تا قرن 10 ه ق . وجود داشته و تا قرن 9 ه ق . يكى از مراكز عمدهء بازرگانى ايران با آسياى مركزى ، سيبرى ، چين و مغولستان بوده است . اين شهر در حملهء سپاه چنگيز خان مغول آسيب فراوان ديد و عاقبت به فرمان جوجى بارو و حصار آن با خاك يكسان گرديد .
در اواخر سدهء 7 ه ق . كوششهايى براى بازسازى آن صورت گرفت ولى هرگز وضع پيشين را نيافت ، اگرچه ظاهرا به شهرى نسبتا آباد تبديل شد . تيمور گوركانى در همين شهر درگذشت . از قرن 10 ه ق . اترار راه زوال و انحطاط پيمود و ساكنانش به تدريج آنجا را ترك گفتند و خالى از سكنه شد . اكنون تنها ويرانههايى از شهر قديمى اترار بر جاى مانده است . براى اطلاعات بيشتر بنگريد به دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 6 ، صص 552 - 551 .
( 52 ) از « اين حال از دور سياهى پديد آمد . . . از راه اوزكند متوجه ولايت خود شدند » با اندكى تفاوت در شيبانىنامه ، صص 37 - 36 آمده است .
( 53 ) شيبانىنامه ، ص 37 : « قلعه تيرساك » ؛ حبيب السير ، ج 4 ، ص 275 : « قلعه ترساك » .
( 54 ) شيبانىنامه ، ص 38 : « آداق يوسف صوفى بيگ و ميرزا احمد على فارسى » .
( 55 ) وزير : به گفتهء لسترنج شهر گيث با شهر وزير ظاهرا يكى بوده است و اين شهر بعد از حملهء مغول و سپس صدماتى كه جنگهاى امير تيمور بر آن وارد آورد ، بجاى شهر گيث ( در مغرب جيحون قرار داد ) ساخته شده است . نام شهر وزير در كتاب ابو الغازى و جهان نما مكرر ذكر شده است . مىتوان احتمال داد كه شهر وزير همان شهرى است كه آنتونى