سلطنت روحانى او تقديم داشتند .
دولت هندوستان اجازه نداده كه توپهايى كه امير افغانستان خريده از راه هند به افغانستان حمل نمايد .
در ذىقعده ، در نزديكى شهر سانفرانسيسكو ، سكنهء آنجا هنگام شب گلولهء آتش را مشاهده مىنمايند كه از آسمان به زمين مىافتد . صدا و حركت سخت از اطراف پيدا شد . چنان كه ديوار زيادى را خراب كرد . در آنجا كه فرود آمد وسعت زيادى را از زمين كنده ديدند و قطعات سنگهاى سياه آسمانى را در آنجا يافتند .
هنوز در شهر انديجان روس از زلزلهء سابق اثرهاست و دائم در حركت است . مردمش به كلى به بلاد ديگر تحويل كردهاند .
در عشر دوم محرم 1321 ، شاه درد پا دارد .
در نوزدهم محرم ، ميرزا علينقى ملقّب به مشاور السلطان و معروف به والى در سن قريب به هشتاد ، به مرض حبس البول ، در تهران وفات كرد . نه دختر و چهار پسر از او به جاى مانده . مشار اليه در پاريس تحصيل زبان فرانسه و طب كرده بود و شعر فارسى مىگفت . سابق از پيشخدمتهاى شاه مرحوم بود و به اغلبى از حكومات نائل شده بود .
در اين آخر نيز حكومت قم با او بود . چون مردى بىمبالات و بخشنده بود ، قريب پانزده هزار تومان قرض به جاى گذاشت . « 1 »
در عشر سوم محرم ، مشير الدوله وزير امور خارجه « 2 » با آنكه خيلى دقت در خواندن كاغذهاى مردم دارد ، فرمانى پيش آوردند كه مهر نمايد و بايد به حسب معمول حاشيهء آن را مهر كند ، به جاى حاشيه ، پاى آن را مهر كرد .
در عشر اول محرم ، شاه موافق معمول در حياط صندوقخانه كه جلو عمارت گلستان است روضه و تعزيه خواند . مردم متفرقه را راه نمىدادند كه در آنجا بيايد . در حياط از
هامش
( 1 ) . ميرزا علينقى حكيم الممالك كه در دار الفنون تحصيل طب كرده و در پاريس تكميل نموده بود . براى شرح حالش رجوع شود به المآثر و الآثار و خاطرات اعتماد السلطنه ( در موارد متعدد ) و رجال عصر ناصرى از حسين سعادت نورى ( 211 تا 238 ) و شرح حال رجال ايران از بامداد .
( 2 ) . ميرزا نصر الله خان نايينى كه بعد خود به صدارت رسيد و او پدر ميرزا حسن خان مشير الدوله است و ميرزا حسين خان موتمن الملك .