نقل است كه افلاطون در مدينهء [ حكما ] « 1 » دو مدرسه بنا نهاد تا اهالى آنجا به تعليم و تعلم مسائل حكمى پردازند . مؤلف تاريخ حكما گويد كه اسامى شصت و پنج رساله از مصنفات او به ما رسيده است .
از سخنان او است كه : بر سلاطين خوردن مسكرات حرام است زيرا سلطان نگهبان رعايا باشد و به غايت بدنما بود كه نگهبان را حارسى بايد .
و فرمود كه : هركه ترا به صفتى ستايش كند كه در ذات تو آن صفت موجود نباشد چون از تو برنجد ترا به عيبى متهم گرداند كه در تو مفقود بود .
و گفت كه : هرجا عقل تمام يا بى حرص و شهوت را ناقص بينى .
و از سخنان او است كه : اگر مستحقى را رعايتى خواهى فرمود او را محتاج سؤال مگردان و انجاح ملتمسات ارباب حاجات را به فردا مينداز كه نمىتوان دانست كه فردا چه پيش خواهد آمد .
بيت
از امروز كارى به فردا ممان * چه دانى كه فردا چه گردد زمان
و فرمود كه : اگر دل متكلم با زبان او موافق باشد سامع را در حركت آورد و اگر مخالف باشد سخن او در گوش شنونده موقع قبول نيابد .
بيت
تيغ ببايد زدنش بر جگر * هركه زبانش دگر و دل دگر
از او سؤال كردند كه آدمى در حالت پيرى چرا بر جمع مال حريص مىگردد ؟ جواب داد از براى آن كه مىداند كه مردن و به دشمن گذاشتن بهتر از آن است كه در حال شيخوخيت به دوستان محتاج و نيازمند شدن .
قطعه
مال جمع آر در نشيمن دهر * تا به آن دم كه در جهان باشى
گر بميرى و دشمنان بخورند * به كه محتاج دوستان باشى
ارسطو « 2 »
فيلسوف اكبر و معلم اول عبارت از او است و معنى ارسطو به لغت يونانيان « كامل و
هامش
( 1 ) . نقل از حبيب السير . منظور از مدينة الحكما شهر آتن است و غرض از مدرسه همان محفل تدريس افلاطون است در باغهاىAcademosكه امروزهAcademieخوانده مىشود ( ن ) .
( 2 ) .Aristoteفيلسوف نامور يونانى ( متولد در 384 و متوفى در 322 قبل از ميلاد ) ( ن ) .