گفته بود ، رأى داد . رضا شاه قبل از اين ، نام خانوادگى پهلوى را براى خود برگزيده بود كه طنينى از شكوه و عظمت ايران قديم داشت .
دوران شانزده ساله حكومت رضا شاه از هرجهت مشابه حكومت مستبدان نظامى ديگر بود كه در خاورميانه ( مانند مصطفى كمال آتاتورك در تركيه ) و اروپا برخاسته بودند . هدف محرك وى نوين كردن كشورش بود به نحوى كه بتواند در مقابل فشارهاى خارجى ايستادگى كند و اين امر مستلزم متمركز ساختن قدرت و ايجاد يك نظام ديوانسالار در بسيارى از جنبههاى زندگى در ايران بود . طى سلطنت او ، كشور با گامهاى استوار به سوى صنعتى شدن ، مجهز شدن به وسايل ارتباطى جديد ، بنيان نهادن نظام تعليم و تربيت جديد و ايجاد يك نظام حقوقى و قضايى غير دينى پيش رفت . اما همهء اينها به قيمت از بين رفتن آزاديهاى فردى و آزادى بيان تمام شد . هواخواهى رضا شاه از آلمان در آغاز جنگ جهانى دوم منجر به استعفاى او از سلطنت ، تحت فشار انگليسىها و روسها و تبعيدش شد و پسرش محمد رضا به جاى او نشست . محمد رضا آرزو داشت كه سياستها و خط مشىهاى پدرش را ادامه دهد اما درگير كشمكش با مجلس و با احزاب ملى كمونيست گرديد . با اينهمه ، اصلاحات آموزشى و ارضى او تا زمانى كه ايران از بالا رفتن درآمد نفت بهرهمند بود با موفقيت پيش مىرفت ، اما پس از 1975 ، پايين آمدن قيمت نفت ، سبب تورم قيمتها و مشقتهاى اقتصادى براى مملكت شد . نيروهاى مخالف دولت از جمله روحانيان شيعى كه طيف وسيعى را تشكيل مىدادند به انقلاب برخاستند و شاه كه بيمار و ناتوان بود در ژانويه 1979 ( 27 دىماه 1357 ه ش ) كشور را ترك كرد و با رفتن او ، رژيم جمهورى اسلامى به جاى نظام شاهنشاهى پهلوى در ايران مستقر شد .
كتابشناسى
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « محمد رضا شاه پهلوى » ( ر . م . سيورى ) ، « رضا شاه » ( جى . ر .
همبلى ) .
- گاوين ر . جى . همبلى ، « حكومت مطلقهء پهلوى : رضا شاه ، 1921 - 1941 » ، همو « حكومت مطلقهء پهلوى : محمد رضا شاه ، 1941 - 1979 » ، در تاريخ ايران كمبريج ، جلد هفتم ، 213 - 293 .