بارى ، دشمن بزرگ اوزون حسن سلاطين عثمانى بودند كه در اين ايام بيشتر دولتها و امارات ترك بازماندهء آناطوليا را تحليل برده بودند و بىآرام به سوى مشرق پيش مىراندند ( بنگريد به فصل دوازدهم ) ، سياست ضد عثمانى اوزون حسن وى را با قرهمانيان ( بنگريد به شمارهء 124 ) متحد ساخت . وى كوشيد كه طرابوزن را كه با امپراتوران آن از طريق همسر بيزانسى خويش ، دسپينا ، خويشاوندى داشت از حملات سلطان محمد فاتح عثمانى برهاند . در دوران سلطنت اوزون حسن ، دولت آققوينلو اهميت بينالمللى يافت .
در سال 868 / 1464 باب ارتباطات سياسى با دشمنان ونيزى سلاطين عثمانى گشوده شد و آلات و افزار جنگ از ونيز براى دولت آققوينلو ارسال گرديد . باوجوداين ، قواى اوزون حسن از عهدهء توپخانه در جنگ ترجان در 878 / 1473 برنيامد و به سختى شكست خورد . پسرش يعقوب جنگ را ادامه داد ، اما از اينزمان به بعد سلسلهء آق قوينلو به علت مشاجرات داخلى و كشمكشهاى مربوط به جانشينى رو به پايان عمر خود داشت . قرهمانيان از عثمانيها شكست خوردند . عليرغم اين واقعيت كه ميان اوزون حسن و پيشواى طريقت صفويه ، شيخ جنيد ( بنگريد به شمارهء 148 ) از طريق ازدواج پيوند خويشى وجود داشت ، تبليغات شيعى در ميان اتباع تركمان آققوينلوها در مشرق انتشار يافت . در سال 906 / 1501 الوند از شاه اسماعيل اول صفوى شكست خورد و آخرين سلطان آققوينلو ، سلطان مراد مجبور به فرار به خاك عثمانى شد و به اين طريق ، دولت آققوينلو در همه جا به پايان رسيد . اما در جاهايى چون تبريز ، پايتخت اوزون حسن سنتى ممتاز از حمايت فرهنگى و ادبى آنان بر جاى ماند .
كتابشناسى
- لين - پول ، 254 ؛ زامباور ، 258 - 259 ؛ البوم ، 53 - 54 .
- دائرة المعارف اسلام تركى ، « آققوينلولر » ( م . ه ينانج ) با شجرهنامه ؛ دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « آققوينلو » ( و . مينورسكى ) .
- ر . م . سيورى ، « كشمكش براى به دست آوردن تفوق بعد از مرگ تيمور در ايران » ، 50 - 65 .
- جان . ا . وودز ، آققوينلو ، طايفه ، اتحاديه ، امپراتورى ، تحقيقى در سياستهاى ترك - ايرانى در قرن نهم / پانزدهم ، مينياپليس و شيكاگو 1976 ، با پيوست سى شامل شجرهنامهها .
- ه . ر . رويمر ، در تاريخ ايران كمبريج ، جلد ششم ، 147 - 188 .