756 / 1355 نور الورد بن افراسياب دوم
756 / 1355 پشنگ بن ؟ يوسف شاه دوم ، شمس الدّين
780 / 1378 پير احمد بن پشنگ ، در آغاز با برادرش هوشنگ منازعه داشت
811 / 1408 ابو سعيد بن پير احمد
ح 820 / ح 1417 شاه حسين بن ابى سعيد
827 / 1424 غياث الدين بن كاوس بن هوشنگ
827 / 1424 استيلاى تيموريان
سلسلهء معروف به اتابكان لرستان در لر بزرگ ، يعنى بخش شرقى و جنوبى لرستان واقع در مغرب ايران حكومت داشتند و مركز آنها ايذج يا مال امير بود . آنها در نهايت امر از تيرهء كرد بودند و مؤسس سلسله خود را به فضلويهء شبانكارهاى كه در روزگار سلاجقهء نخست مىزيست مىرساندند . ابو طاهر فرماندهء اتابكان سلغرى فارس بود ( بنگريد به شماره 103 ) كه سرانجام در لرستان خود را مستقل از مخدودمان خويش اعلام كرد و سرزمينهاى قلمرو خود را تقريبا تا شرق اصفهان گسترش داد و آنوقت عنوان تركى اتابك را كه عنوانى با حيثيت و اعتبار بود بر خود نهاد . هزار اسپيان كه بعدا حكومت يافتند ، تابع ايلخانها بودند و گاه و بيگاه سپاهيانى به لشكر او مىفرستادند ، ولى بعدا درگير جنگهاى داخلى با مظفريان فارس شدند ( بنگريد به شمارهء 140 ) . وقتى امير تيمور اين منطقه از جنوب غربى ايران را تسخير كرد ، هزار اسپيان را همچنان بر سر قدرت بداشت ، اما نوهاش ابراهيم بن شاهرخ در سال 827 / 1424 به فرمانروايى آنها خاتمه داد . علاوه بر اين ، بايد يادآور شويم كه سلسلهء ديگرى از اتابكان لر در لر كوچك ، يعنى در ناحيهء غربى و شمالى لرستان از اواخر قرن ششم / دوازدهم تا روزگار شاه عباس اول صفوى حكومت مىكردند .
كتابشناسى
- يوستى ، 460 - 461 ؛ لين - پول ، 174 - 175 ؛ زامباور ، 234 - 235 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « هزار اسپيان » ( ب . اشپولر ) ، « لر بزرگ » ، « لر كوچك » ( و .
مينورسكى ) ؛ دانشنامهء ايرانى ، « اتابكان لرستان » ( اشپولر ) .
- Spuler , Die Mongolen in Iran . Politik , Verwaltung und Kultur der Ilchanzeit 1220 - 1350 , 4 th edn . Leiden 1985 , 134 - 135 .