به شماره 93 ) جلوى نقشههاى توسعهطلبانهء ارتقيان را گرفت ، و آنها ناگزير حكمرانان تابع نور الدين زنگى شدند . سپس ايوبيان قدرت خود را بيشتر گستردند ، و حصن كيفا ، آمد و ميافارقين را از ارتقيان ستاندند . امراى ارتقى در اوايل قرن هفتم / سيزدهم براى مدتى دستنشاندهء سلجوقيان روم و خوارزمشاه و جلال الدين منگبرتى بودند . سرانجام فقط شاخهء ماردين با تسليم شدن قره ارسلان به ايلخان مغول ، هلاگو ، باقى ماند . پايان كار امراى ارتقى يك قرن و نيم بعد فرارسيد و آن هنگامى بود كه موج تازهاى از تركمانان بيابانگرد به دنبال يورشهاى تيموريان وارد سرزمينهاى اسلامى شدند . آخرين امراى ارتقى را تركمانان قراقوينلو از ميان برداشتند و در سال 812 / 1409 احمد بن عيسى مجبور شد كه ماردين را به سركردهء تركمانان قراقوينلو ، قرا يوسف واگذارد .
كتابشناسى
- لين - پول ، 166 - 169 ؛ زامباور ، 228 - 230 البوم ، 40 .
- دائرة المعارف اسلام تركى ، « ارتق اغوللرى » ( م . ف . كپرولو ) ؛ دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « ارتقيه » ( كلود كائن ) .
- O . Turan , Dogu Anadolu Turk devletleri tarihi , Istanbul 1973 , 133 - 240 , with list and genealogical table at 244 , 281 .
- L . Ilisch , Geschichte der Artuqiden herrschaft von Mordin zwischen mamluken und Mongolen 1260 - 1410 AD , diss . Munster 1984 .
- G . Vath , Die Geschichte der Artuqidischen Furstentumer in Syrien und der G , azir'al - Furatiya ( 469 - 812 / 1002 [ sic ] - 1409 ) , Berlin , 1987 , with lists and genealogical table at 216 - 18 .
W . F . Spengler and W . G . Sayles , Turkoman Figural Bronze Coins and their Iconography , 1 . The Artuqids , Lodi WI 1992 .