در سال 493 / 1100 سكمان كه سردار مملوك تركى بود ، شهر اخلاط يا خلاط را در كرانهء شمالغربى درياچهء وان متصرف شد . اين شهر بعد از جنگ ملازگرد ( يا منازكرت ) از دست ارمنيان خارج شد و به تصرف سلجوقيان درآمد . سكمان و اعقاب او به عنوان وارثان شاهزادگان ارمنى آنجا بيش از سه نسل به نام شاه ارمن حكومت كردند . آنان به زودى اخلاط را پايگاهى براى جنگ با ارمنيان و گرجيان قرار دادند و سلسلهء آنها با سلسلههاى مجاور مانند امراى ارتقى در ميافارقين ( بنگريد به شمارهء 96 ، 3 ) ارتباط به هم رسانيدند و جزيى از مجموعهء امارات ترك در جزيره و شرق آناطوليا ، كه پردهء محافظى را در حواشى غربى امپراتورى سلاجقه بزرگ تشكيل مىدادند ، شدند . سكمان دوم بى فرزند بود و چون در 581 / 1185 درگذشت ، زمام امور اخلاط را يك رشته از سرداران مملوك سكمان به دست گرفتند . اما ايوبيان دياربكر و جزيره مدتها بود كه چشم طمع به اين شهر دوخته بودند و در 604 / 1207 نجم الدين ايوب ، حكمران ميافارقين آن را متصرف شدند ( بنگريد به شمارهء 30 ، 6 ) .
كتابشناسى
- خليل ادهم ، 242 ؛ زامباور ، 229 ؛ باسورث - مرچل ، اپشرلى ، 85 - 87 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « ارمن شاهان » ( سى . هيلنبراند ) .
- O . Turan , Dogu Andolu Turk devleteri tarihi , 83 - 106 .
با شجرهنامهها در صفحهء 243 و 279 .