يقين مشخص نيست . اين سلسله از اسپهبديه صددرصد شيعهء دوازدهامامى بودند . در قالب قبول دستنشاندگى سلاجقهء بزرگ ، آنها توانستند اقتدار محلى خود را حفظ كنند ، و گاهى نيز به مدعيان سلجوقى پناه مىدادند و چندين وصلت بزرگ با سلجوقيان كردند .
زوال قدرت سلجوقيان بزرگ در نيمهء قرن ششم / دوازدهم فرصتى به دست شاه غازى رستم ، امير مقتدر و مثبت باوندى داد كه به صورت شخصيّتى بزرگ و مهمّ در سياست شمال ايران درآيد . وى با اسماعيليان الموت به مبارزه پرداخت ( بنگريد به شمارهء 101 ) و خطمشى مستقلى را كه هدفش بسط قلمرو اميرنشين خود در جنوب البرز بود ، پيش گرفت .
امّا برآمدن قدرت خوارزمشاهيان ( بنگريد به شماره 89 ) در سالهاى اوليهء قرن هفتم / سيزدهم و اعمال قدرت مستقيم در مازندران به حيات اين سلسله پايان داد ( بعد از قرن ششم / دوازدهم طبرستان عموما مازندران خوانده مىشود ) . پس از يك فاصلهء چند ده ساله ، باونديان به صورت يك شاخهء جانبى كه كينخواريه خوانده مىشد از نو روى كار آمدند و به عنوان دستنشاندگان ايلخانان مغول به حكومت پرداختند . در آن اوان ، پايتخت آنها در آمل بود . كينخواريه به دست يك خانوادهء مازندرانى محلى ديگر ، يعنى خاندان كيا افراسياب چلابى برافتاد و بدين ترتيب ، سلسلهء باونديان براى هميشه از ميان رفت .
كتابشناسى
- يوستى ، 431 - 432 ؛ زاخو ، 5 - 7 شمارهء 3 - 5 ؛ زامباور ، 187 - 189 ؛ آلبوم ، 34 - 35 .
- دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوّم « باوند » ( ر . ن . فراى ) ؛ دانشنامهء ايرانى ، « آل باوند » ( و .
مادلونگ ) .
- H . L . Rabino , " Les dynasties du mazandran " , 409 - 37 , with genealogical table at p . 416 .
- جى . سى . مايلز ، « سكههاى باونديان طبرستان » ، در ك . ا . باسورث ( ويراستار ) ، ايران و اسلام ، يادنامهء مرحوم ولاديمير مينورسكى ، ادينبورگ 1971 ، 443 - 460 .
- و . مادلونگ ، در تاريخ ايران كمبريج ، جلد چهارم ، 200 - 205 ، 216 - 218 .