2 - شاخهء ديلم ( * * ) 330 / 941 وهسودان بن محمد ، ابو منصور ، دور اول حكمرانى
ح 345 / ح 965 گرفتن طارم به وسيلهء آل بويه
355 / 966 وهسودان بن محمد ، دور دوم حكمرانى
؟ مرزبان دوم ابن اسماعيل بن وهسودان
387 / 997 ابراهيم دوم ابن مرزبان دوم ، غزنويان در 420 / 1029 براى مدت كوتاهى بر كنار كردند
؟ جستان دوم ابن ابراهيم دوم ، ابو صالح در 437 / 1045 حكومت داشته
؟ مسافر بن ابراهيم دوم در 454 / 1062 حكومت داشت
؟ اسماعيليان الموت اين خاندان را از ميان برداشتند
مسافريان يا سلاريان ديلمى سلسلهاى بودند همانند جستانيان و با آنها ارتباط و وابستگى نزديك داشتند ( بنگريد به شمارهء 69 ) ، اما خاندانى جديدتر و ظاهرا پرشورتر بودند و نيروى خود در بيرون از ديلم و نيز در داخل آن به كار انداختند . در آن حال كه زياريان و بوئيان ( بنگريد به شمارهء 81 ، 75 ) مىكوشيدند تا نواحى ثروتمند شمال ايران را در قبضهء اقتدار خود داشته باشند و آل بويه جنوب ايران و عراق را نيز در زير سلطه داشتند ، آل مسافر قدرت خود را به سوى مغرب به آذربائيجان و حواشى شرقى ارمنستان بسط دادند كه زوال سلسلهء حكمرانان ساجى ( بنگريد به شمارهء 70 ) خلائى در آنجا بر جاى گذاشته بود . واژهء « مسافر » ظاهرا صورت عربى شدهء كلمهء فارسى اسفار ( اسوار ) است ، اما براى اين سلسله نامهاى ديگرى نيز چون سلاريان ( در فارسى سالار به معناى سردار ) و لنگريان ( احتمالا گرفته شده از نام شخص ، ضمنا اين صورت محتملتر از كنگريان ، نام ديگرى براى همين سلسله به نظر مىرسد ) ذكر شده است .
محمد بن مسافر اولين عضو اين خاندان كه نامش در تاريخ آمده است ، دژهاى طارم و سميران را در درهء سفيدرود كه اهميت سوق الجيشى داشتند ، در دست داشت و از آنجا قلمرو خود را به قيمت از ميان رفتن سلسلهء جستانيان بسط داد . پس از زندانى شدن محمد بن مسافران در 330 / 941 به وسيلهء پسرانش ، خاندان آل مسافر به دو شعبه تقسيم شد ، وهسودان در طارم باقى ماند و برادرش مرزبان قدرت خود را به سمت شمال و غرب به آذربائيجان ، ارّان و بعضى از نواحى شرقى ارمنستان تا دربند بر كرانهء بحر خزر
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى ) — صفحة 293
مساهمون: كليفورد ادموند باسورث
ص٢٩٣