تأكيد مىكرد . يكى از نتايج اين معتقدات و تعليمات ، دشمنى كردن با جنبههايى از دين عوام عربستان كه اولياء اللّه و مزار آنها را تقديس و احترام مىكردند ، بود . وقتى وهابيان به سركردگى سعوديان قدرت خود را در بيشتر شبهجزيره عربستان گستردند ، همهء مظاهر و تجليات اين نوع بدعتها را به طور منظم از ميان برداشتند . به نظر مىآيد كه اميران سعودى در به كار گرفتن شور و حميت وهابيان فوايد مادىاى براى نقشه و بسط سياسى قدرت خود در نجد مىديدند . در پايان قرن دوازدهم / هيجدهم همهء نجد تحت نظارت آنها درآمد و آنان بر شام و عراق كه تحت سلطهء عثمانىها بودند ، حمله كردند و شهر مقدس شيعيان يعنى كربلا را كه زيارت آن را نوعى خرافهپرستى مىدانستند در 1218 / 1803 غارت كردند ؛ همچنان شهرهاى مقدس مكه و مدينه نيز تسخير شد و همهء آثار بتپرستانه از آنها زدوده شد .
اين اقدامات سعودىها سبب تحريك و خشم عثمانىها و برافتادن قدرت دولت اول سعودى شد . سلطان عثمانى به نايب خود ، والى مصر محمد على پاشا ، مأموريت داد كه قضيهء عربستان را حل كند ( بنگريد به شمارهء 34 ) . ازاينرو ، ابراهيم پاشا ، پسر محمد على در 1233 / 1818 دياربكر را گرفت و آن را به كلى ويران ساخت و امير سعودى را براى به سياست رسانيدن به استانبول برد . دومين امارت سعودى در نيمههاى قرن با احتياط در قسمت شرقى عربستان احيا شد . فيصل اول از پايتخت خود رياض قدرت خود را بر تمام الاحساء در سواحل شرقى عربستان گسترد ، اما براى دومين بار تركان و مصريان پايتخت سعوديان را 1254 - 1259 / 1838 - 1843 اشغال كردند و فيصل را به مصر بردند و اميرانى از خاندان سعودى را كه دستنشانده و مطيع دولت عثمانى بودند بر تخت نشاندند . فيصل در 1259 / 1843 از اسارت گريخت و توانست در سرزمين خود از نو قدرت بيابد و اينبار با حكمرانىاش براى دفعه دوم دولت سعودى به اوج ترقى رسيد .
اما پس از مرگ فيصل ، بر اثر مشاجرات داخلى ميان خانوادهء سعودى نفاق افتاد ؛ مدحت پاشا ، والى عثمانى عراق ، الاحساء را گرفت و دومين دولت سعودى در 1305 / 1883 با تسخير رياض به دست محمد بن رشيد حائل ( بنگريد به شمارهء 57 ) ، رقيب سعوديان به پايان آمد و سعودىها به كويت پناهنده شدند .
استقرار سومين دولت سعودى ، يعنى دولت حاضر در قرن بيستم با عبد العزيز بن سعود كه شخص جالبى بود و عمرى طولانى كرد ، با پشتيبانى صريح بريتانيايىها به قدرت رسيد . وى سرانجام توانست بر آل رشيد كه طرفدار دولت عثمانى بودند فائق آيد .
او عصير را ضميمهء قلمرو خود كرد ، و از اين كه شريف حسين خود را در 1924 خليفه
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى ) — صفحة 232
مساهمون: كليفورد ادموند باسورث
ص٢٣٢