معذلك ، آيين زردشتى در پارهاى نقاط مانند يزد و كرمان برجاى ماند .
زرنج
زرنگ ، شهر قديم ايران ، پايتخت و مهمترين شهر قديم سيستان كه در كتيبهء داريوش « زرنكا » و در استرابون در نگيانا آمده و به پهلوى سكستان يا سيستان آورده شده است . پس از برقرار شدن قوم سكاها در آن ، به نام سكستان و سيستان خوانده شد .
اين شهر كه ويرانههاى آن در اطراف آباديهاى زاهدان و در كنار بستر يكى از شعبههاى سابق هيرمند باقى است ، در دورهء ساسانيان شهر معتبرى بود . در سال 30 ه . ق . ربيع ابن زياد به آنجا حمله برد ، و در مقابل دريافت 200 برده كه هريك حامل مقدار زيادى طلا بود ، شهر را به مرزبان ايرانى آن ، پرويز ، واگذاشت .
پس از دو سال و نيم ، عبد الرحمان ابن سمره جايگزين ربيع شد و ارگ شهر را كه مقر مرزبان بود محاصره كرد و در مقابل دو ميليون درهم پول و 2000 برده با او صلح نمود . در قرن 4 ه . ق . زرنج ؛ خندق و 5 دروازهء آهنين و مسجد جامع و آب فراوان داشت . در عين حال ، شهر دستخوش بادهاى دايمى سختى بود كه ريگهاى بيابانهاى اطراف را با خود مىآورد . مردم از بادها براى به كار انداختن آسياهاى بادى كه از سيماهاى خاص اين ناحيه بود استفاده مىكردند . اما ريگهاى روان همواره مخاطرهانگيز بود . در داخل شهر نهرهايى براى تأمين آب ساخته شده بود . از بناهاى شهر كاخ يعقوب ليث صفار ، كاخ عمروليث صفار ، و دو منارهء مشهور مسجد جامع شهر را مىتوان نام برد .
زرنج ظاهرا در حمله مغول جان سالم به در برد ، ولى در 785 ه . ق . شهر به تصرف امير تيمور درآمد و ويران گرديد ، و ساكنين آن قتلعام شدند .
زرنك
نام قديم سيستان .
زرنگ
نام قديم سيستان .
زروان
خداى فرقهء زروانيه .
زروان خداى زمان
زروانيه
( Zarvaniyye )
با زروانيان ، در نزد علماى كلام و نويسندگان كتب ملل و نحل اسلامى عنوان يكى از فرقههاى مجوس كه خداى واحدى را به عنوان زروان بيكران پرستش مىكردهاند و او را برتر از يزدان و اهريمن مىشناختهاند . در باب اصل و منشأ زروان بيكران يا زروان اكرانه [ - زمان لايتناهى ] محققين اختلاف