شيراز است و اين راه نيز پيادهرو است و نام راه شمالى آن « گلستان » است كه از فهليان سواره تا فراز كوه قلعه سفيد توان رفت و نام راه مغربى آن « شتر خواب » است كه در جانب نور آباد است و از اين راه بر بالاى كوه سواره توان رفت و ارتفاع كوه قلعه سفيد ، نزديك به نيم فرسخ است و بالاى قلعه زمين هموار است كه كشت و زرع توان نمود و جنگل فراوان و درخت بلوط و انجير و بادام كوهى و زيتون و انار و انگور دارد و در زمستان برف اين كوه را فراگيرد ولى دوامى نكند و علف و شكار كوهى بسيار دارد و در اين كوه پنج چشمه است كه سه چشمه آن در تابستان خشك شود و بالاى قلعه چندين چاه داشته كه انباشته گشته و در پاى هريك چشمه حوضى از سنگ تراشيده كه آب در آنها جمع شود و در عهد سلاطين عجم در دورهء اين قلعه سنگهاى بزرگ جثه ترتيب داده ، چنان تعبيه كرده بودند كه به اندك حركتى آن سنگ از جاى كنده ، از آن كوه فلك شكوه سرازير مىشده و به حركت آن صخره صما ، چندين حجر و مدر با آن تا پائين مىآمده و دشمن را مجال يورش نبود و به مرور دهور در محاصره محصورين انداختهاند و باز در بعضى جاها براى نمونه باقى است و به غير آن چهار راه ، چند راه پيادهرو ديگر هست كه به زحمت به فراز كوه توان رفت و در دامنه اين كوه چشمههاى بسيار است و اين بنده در ذى حجة الحرام سال 1257 در وقتى كه به تنبيه و تأديب الوار مصمم بودم به تفصيل اين قلعه را ملاحظه كردم » و جز شاهنشاه صاحبقران حضرت امير تيمور گوركان معلوم نيست كه اين قلعه را به قهر و غلبه گرفته باشد و شرح فتح آن در ذيل وقايع سال [ 95 ] 7 در گفتار اول اين فارسنامه ناصرى نگاشته گرديد .
[ 19 ] - قلعه سياه
كوهى است 2 فرسخ بيشتر شمالى فهليان ممسنى است . آبش از چشمه و اعتبارى براى اين قلعه نباشد .
[ 20 ] - قلعه شكسته « 1 »
قلعه ميان قلعه است .
[ 21 ] - قلعه شهرك
همان قلعه اشكنوان است .
[ 22 ] - قلعه شهريارى « 2 »
كوهى است فرسخى بيشتر مغربى قريه مكوى بلوك خنج افتاده است . سه جانب آن را رودخانه « باز » فرا گرفته و چاهى كه قطر آن از 4 ذرع بيشتر است و گودى آن از 100 ذرع متجاوز از سر اين قلعه كنده تا به آب رودخانه رسيده است و به بيست نفر تفنگچى چندين هزار دشمن را دفع كند .
هامش
( 1 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 221 ، فارسنامه ابن بلخى ، ص 32 ، 126 ، 156 ، نزهة القلوب ، ص 132 .
( 2 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 415 .