درياى فارس و درياچههاى مملكت فارس
اما « درياى فارس » كه در كتابها « بحر فارس » و « خليج فارس » گويند شاخهاى از درياى عمان و درياى هندوستان است كه مملكت فارس را از عربستان جدا كرده است ، از جانب ميانهء مشرق و جنوب و جهت جنوب و ميانه جنوب و مغرب ، فارس را فرا گرفته است درازى آن از « جاشك » موغستان عباسى تا « بهمن شير » فلاحى 225 فرسخ ، پهناى آن از بوشهر تا قطيف عربستان 50 فرسخ و پهناى جاهاى ديگر اين دريا بيشتر از اين است .
درياچه : گود پر از آبى را گويند كه درازاى آن از نزديك به 1000 ذرع و پهناى آن از نزديك به 300 ذرع كمتر نباشد و الا آن را گودالى گويند و درياچهها بر اين قرار است :
درياچهء برم المان : در ناحيه يوسفى كوهگيلويه ، به مسافت كمى شمالى المان است .
درازاى آن نزديك به 2000 ذرع ، پهناى آن 300 ، 400 ذرع ، آبش شيرين و گوارا ، از آب چشمه منبى و چشمه اوسل است .
درياچهء بختگان « 1 » : در ميانه بلوك كربال و بلوك ارسنجان و بلوك آباده طشك و بلوك نيريز و ناحيه خير اصطهبانات افتاده ، درازاى آن از « رستاق » نيريز تا « نظام آباد » ارسنجان نزديك به 21 فرسخ و منتهاى پهناى آن از « كوشك » آباده طشك تا « خانه كت » اصطهبانات ، 7 فرسخ و آب اين درياچه نمك طعام است و هيچ حيوانى ندارد و گاهى تا ربع فرسخى ، در كنارههاى آن نمك خشك باشد . آبش از رودخانه كربال و رودخانه توابع ارسنجان است .
درياچهء برم مورزرد : در ناحيه دشمن زيارى از بلوك كوهگيلويه ، درازى آن نزديك به نيم فرسخ و پهناى آن هفتصد ، هشتصد ذرع ، آبش شيرين و گواراست .
درياچهء پريشان : در ميانه بلوك كازرون و بلوك فامور افتاده ، آبش شيرين و ناگوار از
هامش
( 1 ) . در فارسنامه ابن بلخى ، ص 128 ، 152 ، 153 : ( بحيره بختيگان ) . نزهة القلوب ، ص 240 . و ر ك : كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 : ص 234 ، ( اين درياچه 1550 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و طول آن قريب 100 كيلومتر و عرضش 30 كيلومتر و بوسيله دو تنگه به درياچه ديگرى به نام نرگس يا طشت متصل مىشود و جزيره آن على يوسف است ) .