چشمههاى مشهور مملكت فارس
بسم اللّه الرحمن الرحيم آبى كه از زمين درآيد ، اگر از بلندى به نشيب ريزد ، يا چون از زمين درآيد بر سطح هموار ، جارى گردد ، آن را چشمه گويند و اگر از زمين گود درآيد و بعد از مسافتى بر زمين هموار جارى شود آن را به زبان اهل فارس ، اگر بزرگ است « برم » و اگر كوچك است آن را « قنب » بر وزن « دنب » گويند و « برم » در لغت به معنى استخر و تالاب است و چون شمارهء برمها و قنبهاى فارس كم بود آن را به عنوان چشمهء برم و چشمهء قنب ، نگاشتم .
چشمهء آب سرد اردكان : نيم فرسخ شمالى قصبه اردكان است .
چشمهء آب سرد كوه مره شكفت : نزديك به نيم فرسخ جنوبى قريه آب سرد ، از مغاكى درآيد و در اواخر برج اسد و اوايل سنبله در جاهاى نسار نزديك به سرچشمه ، يخ بندد .
چشمهء آب گرم اهرم : نيم فرسخ ميانه شمال و مغرب قريه اهرم از ناحيه اهرم دشتستان درآيد ، طعمى بد و بوئى ناخوش دارد و قابل زراعت و درخت هم نيست .
چشمهء آب گرم ركن آباد : از ناحيه بيخهء فال لارستان ، فرسخى بيشتر شمالى قريه ركن آباد است ، طعمى زشت و بوئى بد دارد و قابل درخت و زراعت نيست و چون تخم مرغ را در اين چشمه اندازند به چند دقيقه پخته شود و تا مسافتى نگذرد كسى داخل آن نشود .
چشمهء آب گوگردى انوه لارستان : از ناحيه جهانگيريه لارستان به مسافت كمى نزديك قريه انوه است و در جانب بلندى آن چشمه ، شكفتى است كه عرق گوگرد از سقف آن چكيده ، در ظرفهاى سوفالى جمع شود ، پس در شيشه كرده به هديه دهند .
چشمهء آتشگاه بلوك صيمكان : به مسافت كمى ميانه شمال و مغرب « كوشك سرتنگ » است ، چندين سنگ آسيابگردان ، آب شيرين گوارا دارد .
چشمهء آوين : از ناحيه فين بلوك سبعه به مسافت كمى مغربى قريه آوين است .
چشمهء اسرى : از ناحيه رستم ممسنى ، فرسخى بيشتر شمالى قريه « مرزبانى » است .
چشمهء امامزاده بابا احمد : از ناحيه حومه بهبهان بلوك كوه گيلويه ، از نزديكى بقعه امامزاده است .
چشمهء اوسل : از ناحيه يوسفى كوه گيلويه ، 2 فرسخ شمالى قريه « المان » است .